تیتر: شاعرِ نقاشی که صحنه را رنگ‌آمیزی می‌کند

گزارش «روزان» از مراسم زادروز علی رفیعی، کارگردان تئاتر و سینما؛

تیتر: شاعرِ نقاشی که صحنه را رنگ‌آمیزی می‌کند

23 دی 1396 18:50

: رفیعی؛ نمونه مثال‌زدنی از روشنفکر جامعه ایرانی

گروه فرهنگ‌‌و‌هنر ــ بی‌تردید آنانی که دلبسته هنر تئاتر هستند، اجراهای درخشان علی رفیعی را از یاد نخواهند برد. او که دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکترای تئاتر از دانشگاه سوربن پاریس، دیپلم عالی کارگردانی از دانشگاه بین‌المللی تئاتر فرانسه و دیپلم بازیگری از مدرسه شارل دولن فرانسه است و سال‌ها بیرون از ایران درس خوانده و از دستاوردهای هنرهای نمایشی در سطح جهان باخبر است، هر اجرایی که روی صحنه‌های ایران می‌برد، بسیار از فضای تئاتر امروز بالاتر است.
هنر تکرارنشدنی رفیعی
کیفیت اجراهای رفیعی از طراحی صحنه و گریم گرفته تا موسیقی و فرم اجرا چنان دقیق و درست برنامه‌ریزی می‌شود که مخاطب را روی صندلی میخکوب می‌کند. تجربه آثار علی رفیعی بی‌شک برای تماشاگران، تجربه‌ای ناب و از یادنرفتنی است. آخرین اجرایی که او در تالار وحدت روی صحنه برد، نشان داد که او به‌رغم سم و سالش همچنان این توانایی را دارد که بسی بهتر از هر جوانی، آثاری بزرگ و فاخر را روی صحنه ببرد. رفیعی «خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار از زندگی و قتل میرزا تقی‌خان فراهانی» را در حالی روی صحنه برد که مخاطبانی پرشمار در هر شبِ اجرا به تالار وحدت آمده و سالن‌ همواره مملو از تماشاچیان مشتاق بود.
رفیعی که اکنون 79 سال دارد، همچنان دلبسته تئاتر و هنرهای نمایشی است و همچنان می‌تواند آثاری تکرارنشدنی را روی صحنه برده و صحنه‌های تاریک را با هنرش روشن کند. به گزارش روزان در پاسداشت و گرامیداشت هنر این نویسنده، کارگردان و طراح صحنه توانای تئاتر ایران، سالروز تولد 79 سالگی‌اش به همت و همیاری دوستداران و نزدیکانش برگزار شد. در ابتدای این مراسم ستاره اسکندری، به نمایندگی از تمام نسل‌هایی که شاگرد علی رفیعی بودند، متنی به شرح زیر را خواند: «دى ماه، بیست‌و‌دوم دى سال 1317 شما به دنیا آمدید تا همین دنیا براى ما شکل دیگرى بر خود بگیرد، قبل از آنکه هیچ‌یک از ما پا بر آن گذاشته باشیم، در اصفهان بزرگ شدید و رفتید به سفر براى آموختن، براى دیدن، براى شنیدن، شناختن. بازگشتید با کوله بار ِ سنگین ِ تجربه، بازگشتید با هیجانِ تقسیم ِ آموخته‌هایتان، ساختید، معمار شدید بر زمینِ نیمه‌سازِ تئا‌تر این مرز و بوم، ساختید، ستون از پى ستون، سقف از پى سقف، شما ساختید، خسته نشدید، زیبایى را فریاد زدید، صحنه را فریاد زدید، تئا‌تر را فریاد زدید.»
دریایی همچنان خروشان
در ادامه این متن آمده است: «این سال‌ها و سالن‌ها گواهِ آنند که شما چگونه ساختید آنچه را که باید گواه بودن شما هستند و رنج‌ها و غصه‌هایتان، لبخند و خنده‌هایتان، دریاى آرامشتان، توفان خشمتان. این سال‌ها و سالن‌ها گواهِ آنند که چه کسانى زیر نگاه ِ دقیق شما پیوستند به عرصه تئا‌تر، موج شدید از پى موج تا این دریا همچنان خروشان بماند که شما بیزارید از بى حرکتى، که دستان شما در هوا مى‌رقصند تا یأس را کنار بزنند که چشمانتان غرق شادى مى‌شوند تا زیبایى خودش را در آینه ببیند. چه مبارکید بر ما و این سرزمین، چه شاعرید که زندگى با تصاویرتان بر صحنه رنگِ دیگر مى‌گیرد، شما به دنیا آمدید تا ما منظرى دیگر را تجربه کنیم و به جادویى ِ دیگرگونه مبتلا گردیم؛ جادویى بزرگ‌تر از روزمرگىِ زندگى، مبتلایمان کردید آقا، تولدتان مبارک آقاى دکتر على رفیعى.»
پس از خواندن این متن در ابتدای مراسم توسط ستاره اسکندری، علی رفیعی، پس از سپاسگزاری‌هایش از تمامی حاضران در این مراسم گفت: «من خیلی برای  بازیگری در کشورمان رنج بردم، به‌خصوص در کشوری که 10،15 سال برای بازیگر شدن زمان نیاز است ولی امروزه کسانی هستند که دوروزه کارگردان و بازیگر می‌شوند. در طول این یک سالی که گذشت آثاری  فقط به‌دلیل نبود  بازیگر و  نابسامانی‌هایی که نسل جوان ما با آن درگیر است و  نتوانسته تکلیف خودش را روشن کند، متوقف شد. من در آستانه80 سالگی می‌خواهم کارهای بسیاری انجام بدهم ولی نه اینکه در حین کارم متوجه بشوم که تعدادی بازیگر، اشتباهی انتخاب شدند و بازیگری که با من قرار کار دارد، همزمان در سه کار دیگر پنهانی هم حضور دارد.»
آرزوهایی که داشتم
علی رفیعی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «من تصمیم گرفتم که یک گروهی بین20، 25 نفر را دعوت به یک ورک‌شاپ کنم با این امیدواری که این تعداد ثابت، پایدار و مستعد برای پیشرفت بیشتر باقی بمانند. نه، نمایشنامه از میان نویسندگانی که سراغشان نرفتم یا کار‌هایش را اجرا کردم یا آرزو داشتم آن متن را اجرا کنم، انتخاب کردم. من سالن‌های تئا‌تر را به خوبی می‌شناسم و قرار است برنامه نمایش‌ها متناسب با ابعاد و نیاز نمایش در برخی سالن‌ها تقسیم شود؛ البته امیدوارم سالن‌های شهرزاد، تئاترشهر و ایرانشهر به سوپرمارکت تبدیل نشود همان‌طور که بزرگ‌ترین سال تئاتری ما این‌گونه شده است. این کار یک رپرتوار است و افراد بر اساس نیاز تعداد بازیگران نمایش انتخاب می‌شوند و به‌طور مستمر با ما کار می‌کنند. من از یک دوست آلمانی‌ام که کار بدن را با بازیگر کار می‌کند، دعوت کردم تا در این ورک‌شاپ یک‌ماهه همراه ما باشد و با این تعداد هنرمند کار کند. من از میان کسانی که به دلایلی به آنها مراجعه نمی‌کنم، می‌خواهم خودشان پیش‌قدم شده و متعهد بشوند که با ما کار کنند.»
رفیعی افزود: «این تاسف‌بار است که تئاترهای ما مکانی برای انبار کردن ندارند، ولی ما باید با کمترین امکانات مکانی را در اختیار کسانی برای حفظ تجهیزات بگذاریم تا برای دوباره اجرای نمایش از آنها استفاده کنیم چراکه نمایش نباید بعد از یک بار اجرا بمیرد، همان‌طور که در اروپا ما شاهد این اتفاق هستیم که برخی نمایش‌ها چندین‌بار اجرا می‌شوند. من می‌خواهم با این انرژی واپسین سال‌های زندگی‌ام برای خودم، شما و حرفه تئاتر مفید باشم. من کارهای کمی نسبت به سال‌هایی که ایران بودم بر صحنه بردم و تعداد کارهای بر صحنه نرفته من بیشتر از کارهای بر صحنه من است ولی دیگر نمی‌خواهم این‌طور باشد. من از شما یاری، صبر و حوصله می‌خواهم تا این ارمغان را به نتیجه مطلوب برسانم.»
روشنفکر جامعه ایرانی
بعد از سخنان رفیعی، نوبت به دوستان و نزدیکانش بود که از او و از هنرش بگویند. مهدی سلطانی در همین‌باره  گفت: «ما هنرمندان بیشتر از علی رفیعی از اینکه کارهایی که بر صحنه نبرده بیشتر از کارهایی است که بر صحنه برده غبطه می‌خوریم چراکه نمی‌توانیم کارهایی که او اجرا می‌کند را با لذت ببینیم. علی رفیعی واقعا یک گل سرسبد است و ما باید لیاقت داشته باشیم تا فرصت کنیم با او کار کنیم.» جواد طوسى نیز  با اشاره به اهمیت حضور هنرمندی مانند رفیعی در تئاتر ایران اظهار کرد: «علی رفیعی بدون اغراق، یک نمونه مثال‌زدنی از روشنفکر جامعه ایرانی است که دغدغه دارد و دغدغه‌هایش در آثارش به خوبی نمایان است. خالق این آثار بسیار بروز است و این مدرن بودن را بر اساس مخاطب امروز تعریف می‌کند به همین دلیل مخاطب امروز می‌تواند حضور پررنگ و مداوم داشته باشد؛ مخاطبانی که با واسطه با آثار این هنرمند ارتباط برقرار می‌کنند و نقش علی رفیعی در آثار را می‌بینند در حقیقت می‌توانند سیر انتقادی فرهنگی بعدی را به‌طور فردی به اجرا در بیاورند. من و بقیه هنرمندان به بضاعت خودمان در عرصه نمایش و بازیگری کمک خواهیم کرد.»
مهرداد ضیایى آخرین سخنران این مراسم بود که با اشاره به نقش رغفیعی در پرورش یک نسل از هنرمندان تئاتر گفت: «امروز واقعا تولد ماست؛ اینکه کسی متولد شد که ما را متولد کرد. من همیشه درباره خودم و خیلی دیگر از دوستان می‌گویم که اگر در کنار علی رفیعی نبودیم، به جایگاهی که الان هستیم نمی‌رسیدیم، من تا عمر دارم مدیون علی رفیعی هستم و نسل ما همیشه از او ممنون است.» گفتنی است؛ در این مراسم افرادی همچون مهدی سلطانی، مریم سعادت، سهیلا رضوی، مهرداد ضیایی، ستاره اسکندری، افسانه ماهیان، فروغ قجابگلو، هوشنگ قوانلو و بازیگران جوان نمایش‌های «یرما» و «خاطرات و کابوس‌های یک جامه‌دار»، جواد طوسی، پیمان شریعتی، معاون اداره کل هنرهای نمایشی و رئیس مجموعه تئاتر شهر، حمید پورآذری، اصغر دشتی، منوچهر شجاع، امیر اسمی، مجید توکلی و محمدرسول صادقی حاضر بودند.

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما