نقد فیلم «نوآموز»

نقد فیلم «نوآموز»

23 دی 1396 18:42

چشمگیرترین نکته‌ای که می‌توان در مورد «نوآموز» به آن اشاره کرد شاید بی‌طرفی فیلم در زمینه مذهب به معنی عام کلمه و مذهب کاتولیک در دهه شصت به معنای اخص آن باشد.  اگرچه داستان فیلم در میان حصارهای یک صومعه شکل می‌گیرد،

محمد قاسمی
مترجم
چشمگیرترین نکته‌ای که می‌توان در مورد «نوآموز» به آن اشاره کرد شاید بی‌طرفی فیلم در زمینه مذهب به معنی عام کلمه و مذهب کاتولیک در دهه شصت به معنای اخص آن باشد.  اگرچه داستان فیلم در میان حصارهای یک صومعه شکل می‌گیرد، اما «مارگارت بتس» به‌عنوان کارگردان و نویسنده خود را نه برای تخریب زندگی در صومعه و نه در راستای ارج نهادن به آن به دردسر نینداخته است.  «مادر بزرگوار» ( ملیسا لئو ) در شمایل یک راهبه در برابر قهرمان داستان، نو آموزی به نام خواهر «کتلین» ( مارگارت کوالی ) قرارمی‌گیرد که نمونه انسان‌هایی است که با ناامنی‌ها و کشمکش‌های درونی دست و پنجه نرم می‌کنند.  داستان به بررسی بعد وسیعی از شوریدگی، از تمایلات/ سرکوب‌های جنسی گرفته تا عدم ثبات روحی می‌پردازد.  ماجرا در پس زمینه اجرای اصلاحات ثانوی «واتیکان» شکل می‌گیرد.  اصلاحاتی که از نظر مادر بزرگوار موجب تخریب کلیسای مورد علاقه او می‌شود.  از سوی دیگر تعداد نوآموزان به شدت در حال کاهش است: تقریبا تمام عوامل و دست‌اندرکاران فیلم را بانوان تشکیل داده‌اند و بسیاری از وظایف اصلی پشت صحنه از جمله کارگردان، نویسنده، تهیه‌کنندگان، فیلمبردار و تدوینگر نیز به‌عهده بانوان گذاشته شده‌اند که با توجه به صدای پرقدرت و زنانه داستان روش ایدئالی به‌نظر می‌رسد.
«کتیلین» در سال 1954 و در هفت سالگی توسط مادری لا ادری (جولیان نیکولسون) و از جهت کسب تجربه به کلیسا برده می‌شود.  «کتلین» مجذوب کلیسا می‌شود و این تجربه را بسی ارزشمند می‌یابد.  پنج سال بعد «کتلین» پیشنهادی مبنی بر تحصیل در یک مدرسه دخترانه کاتولیک دریافت می‌کند.  در 17 سالگی او بر‌خلاف نظر «نورا» تصمیم می‌گیرد راهبه شود و پس از گذران یک دوره داوطلبانه برای اثبات مشروعیت تصمیمش به‌عنوان نوآموز وارد صومعه می‌شود.  «کتلین» که برای یاد کردن سوگند نهایی آماده می‌شود، همواره با مسائل اعتقادی دست به گریبان است و درحالی که به نوآموز مورد علاقه مادر بزرگوار بدل می‌شود ارتباطی نزدیک با خواهر دیگری به نام «امانوئل» ( ربکا دایان ) پیدا می‌کند.
عناصر احساسی فیلم از تجربیات و کشمکش‌های «کتلین» نشات می‌‌گیرند.  «نوآموز» هیچ شباهتی به فیلم «خواهران مگدالن» محصول سال 2003 ندارد که در بستر یک مدرسه دخترانه کاتولیک ( که توسط راهبه‌ها و وعاظ اداره می‌شود‌) در ایرلند 1960 شکل می‌گیرد و تمرکزش بر سبعیت نسبت به زنان در فضایی به شدت کاتولیک است.  حتی سختگیرترین شخصیت «نوآموز» ( مادر بزرگوار ) فراتر از یک کلیشه ظاهر می‌شود و شخصیتی با روح انسانی و توانایی گرایش به خیر و شر را به نمایش می‌گذارد.  در بخشی از فیلم «کتلین» -در نقش راوی- خطابه‌ای شورانگیز درمورد چرایی انتخاب زندگی به‌عنوان یک راهبه ایراد می‌کند و با وجود آگاهی از آنچه اکثر مردم در مورد زنان صومعه می‌پندارند توضیح می‌دهد که دلیلش عشق است. عشق به خدا.  البته ماهیت کریه روابط پدر و مادرش به‌عنوان یک زوج هم در تمایل او به تجرد بی‌تاثیر نبوده است.
اگرچه داستان «کتلین» بسیار قدرتمند است، اما بدون شک جنبه منحصربه‌فرد «نوآموز» در واقع تاثیر اعمال اصلاحات ثانوی واتیکان بر صومعه است.  صحنه‌ای که در آن «مادر بزرگوار» درحال خواندن نامه‌ای است که تغییرات آتی را تشریح می‌کند، حس خیانت را در راهبه‌ها ( و در مقیاس وسیع‌تر شاید سراسر جهان ) و به‌خصوص در آنها که مسن‌تر هستند تداعی می‌کند.  اگرچه اصلاحات ثانوی مورد حمایت کاتولیک‌های غیرروحانی قرار گرفت و با واکنش‌های ضد و نقیض واعظان مواجه شد، اما این اولین بار بود که من شاهد تاثیر دراماتیک این اصلاحات بر راهبه‌ها بودم.
«مارگارت کوالی» نقش «کتلین»، زن جوانی را که خلوص ایمانش با دلدادگی به خواهر دیگری مورد آزمایش قرار می‌گیرد  به زیبایی ایفا می‌کند.  در ایفای نقش فرشته همجنس‌گرا غلو نمی‌کند.  سکانس عاشقانه کوتاه و مختصر است و جزئیات را به‌عهده تخیل مخاطب می‌گذارد.  مسئله تقویت کلیشه‌ها نیست.  «کوالی» و زوجش «ربکا دایان» به شکلی کاملا باورپذیر عاشقند.  در همین حین «ملیسا لئو» (‌که بازیگر زاده شده است‌) از «مادر بزرگوار» شخصیتی فرمانفرما به نمایش می‌گذارد.

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما