چین جای آمریکا را خواهد گرفت

مقاله فرید زکریا درباره آینده نظم جهانی

چین جای آمریکا را خواهد گرفت

13 دی 1396 18:58

«فرید زکریا» استاد و اندیشمند عرصه روابط بین‌الملل، در یادداشتی برای واشنگتن پست که سایت دیپلماسی ایرانی آن را ترجمه و بازنشر کرده، نوشت: دانیل کانمن، مردی به خاطر شکل دهی دوباره به درک ما از انگیزه انسان، نوبل اقتصاد دریافت کرد یک بار گفته بود: هیچ‌کس تاکنون به خاطر یک شماره تصمیم نگرفته است. افراد به یک داستان نیاز دارند. این جمله نه فقط برای افراد که برای ملت‌ها نیز صدق می‌کند. کشورها همواره در داخل داستان بین‌الملل بزرگ‌تری جهت خود را مشخص می‌کنند. اما روایت جهانی امروز چیست؟

«فرید زکریا» استاد و اندیشمند عرصه روابط بین‌الملل، در یادداشتی برای واشنگتن پست که سایت دیپلماسی ایرانی آن را ترجمه و بازنشر کرده، نوشت: دانیل کانمن، مردی به خاطر شکل دهی دوباره به درک ما از انگیزه انسان، نوبل اقتصاد دریافت کرد یک بار گفته بود: هیچ‌کس تاکنون به خاطر یک شماره تصمیم نگرفته است. افراد به یک داستان نیاز دارند. این جمله نه فقط برای افراد که برای ملت‌ها نیز صدق می‌کند. کشورها همواره در داخل داستان بین‌الملل بزرگ‌تری جهت خود را مشخص می‌کنند. اما روایت جهانی امروز چیست؟
برای دهه‌ها، روایت بزرگ و جامع دنیا جنگ سرد بود. تقریباً تمام کشورها در بستر آن نزاع ایدئولوژیک، سیاسی و نظامی کنش یا واکنش نشان می‌دادند. بعد به 1989و فروپاشی شوروی رسیدیم. در 20 سال پس از آن، گشایش دنیا - جهانی شدن – به گرایش مسلط بدل شد، کشورها برای داغ کردن بازار از هم سبقت می‌گرفتند، کاپیتالیسم دموکراتیک غرب اجتناب‌ناپذیر به‌نظر می‌رسید و تحت قدرت و پرستیژ ایالات متحده تقویت شد. حملات یازدهم سپتامبر ضربه‌ای مهلک به این روایت لطیف وارد ساخت، برای مدتی این‌طور به‌نظر می‌آمد که تروریسم اسلامی به مسیر تاریخ جهت می‌دهد. اما معلوم شد تروریسم ضعیف‌تر و محدودتر از آن است که به داستان بزرگ جهانی بدل شود.
با این اوصاف، داستان امروز چیست؟ بحث من این است که بزرگ‌ترین گرایش امروز، کاهش نفوذ آمریکاست. منظورم کاهش قدرت آمریکا نیست – ایالات متحده در اقتصاد و ارتش در جایگاه خود باقی می‌ماند – منظورم کاهش اراده و توانایی برای استقاده از آن قدرت برای شکل‌دهی به دنیاست. به‌نظر دولت کنونی در برچیدن دستاوردهای بزرگ ایالات متحده مصمم است، کاری که با سازمان تجارت جهانی می‌کند یا به سادگی در ابراز بی‌علاقگی به نظم جهانی نشان می‌دهد.
دونالد ترامپ نخستین رئیس‌جمهور ایالات متحده در حدود یک قرن اخیر است که یک سال نخست ریاست جمهوری‌اش پایان می‌یابد بی‌آنکه مراسم شامی با حضوری یک رهبر خارجی برگزار کرده باشد. این ماه زیگمار گابریل، وزیر خارجه آلمان اعلام کرد: مهم‌ترین تغییراتی که جهان غرب و در واقع کل دنیا را تحت تأثیر قرار می‌دهد، برآمده از عقب‌نشینی‌های دولت کنونی ایالات متحده از نقش خود به‌عنوان تضمینگر نفوذ چند جانبه غرب است. او تاکید کرده است: این امر به دگرگون شدن نظم جهانی سرعت بخشیده و مخاطرات جنگ‌های تجاری، رقابت‌های تسلیحاتی و منازعات نظامی در حال افزایش است.
همچنین شین جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین از «عصری جدید» سخن گفت که چین را در مرکز صحنه و در حال مشارکت عظیم به نفع بشریت می‌بیند. او در سخنرانی‌های قبلی‌اش آشکارا گفته بود که چین در حال بدل شدن به تضمین کننده جدید نظم تجاری جهان است. این روایت جهانی دوران ما است. ایجاد کننده، نگه دارنده و اجرا کننده نظم موجود بین‌المللی به سوی انزوایی خود مرکز عقب‌نشینی می‌کند. اروپا دیگر پشتیبان و حامی بزرگ نظم مستقر دنیا، بدون برخورداری از چشم‌انداز یا هدفی شفاف نیست تا بتواند در عرصه جهانی قاطعانه عمل کند و همچنان غرق این پندار است که سرنوشت قاره خود را در دست بگیرد. در مجموع، یک دهه پیش من «دنیای پسا آمریکا» را توصیف کردم، دنیایی که نه فقط با کاهش قدرت ایالات متحده بلکه با «خیزش دیگران» رقم خواهد خورد.

shareاشتراک گذاری

نظرات شما