سینمای ایران دچار ظلم تاریخی شده است

محمدرضا اصلانی:

سینمای ایران دچار ظلم تاریخی شده است

7 دی 1396 2:49

نشست پژوهشی «تاریخ و سینما» همراه با نمایش مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» از ساخته‌های محمد تهامی‌نژاد در موزه سینما برگزار شد. محمد تهامی‌نژاد، زاده آذر 1321 در تهران، پژوهشگر در تاریخ، منتقد، مترجم و مستندساز معاصر ایرانی و از پیشتازان سینمای مستند در ایران است. تهامی‌نژاد نه‌تنها در زمینه ساختن فیلم مستند پیشینه‌ای طولانی دارد،

نشست پژوهشی «تاریخ و سینما» همراه با نمایش مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» از ساخته‌های محمد تهامی‌نژاد در موزه سینما برگزار شد. محمد تهامی‌نژاد، زاده آذر 1321 در تهران، پژوهشگر در تاریخ، منتقد، مترجم و مستندساز معاصر ایرانی و از پیشتازان سینمای مستند در ایران است. تهامی‌نژاد نه‌تنها در زمینه ساختن فیلم مستند پیشینه‌ای طولانی دارد، بلکه در زمینه آموزش، ترجمه، تألیف، پژوهش و نقد فیلم‌های مستند نیز از مطرح‌ترین سینماگران معاصر ایران به‌شمار می‌رود. به گزارش روابط عمومی موزه سینما، نشست پژوهشی «تاریخ و سینما» با نمایش مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» ساخته تهامی‌نژاد، با حضور پژوهشگران و چهره‌های سینمایی در سالن سینما فردوس در موزه سینما برگزار شد. پس از نمایش این فیلم محمدرضا اصلانی مستندساز با اشاره به اینکه مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» جزء نخستین فیلم‌هایی است که در آن بخش‌های مهم تاریخی به شکل مستندنگارانه بازسازی شده است، گفت: «این مستند سینمایی در عین حال که پرده از ابهاماتی در سینما برمی‌دارد، ابهامات دیگری را مطرح می‌کند. این فیلم مستند سال 1349 در تلویزیون ملی ساخته شد و تهامی‌نژاد بسیار هوشمندانه بازسازی مناسب مستند را در این فیلم به کار می‌برد و مستند «از مشروطیت تا سپنتا» نخستین قدم در زمینه سینمای مستند است و به اعتقاد من تهامی‌نژاد در این زمینه پیشرو بوده است.»
تخصص یک مستندساز در زمینه دیرینه‌شناسی
کارگردان فیلم مستند «جام حسنلو» در ادامه صحبت‌های خود به مفهوم دیرینه شناسی در مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» اشاره کرد و افزود: «این مستند سینمایی آرکئولوژی به معنای دیرینه‌شناسی است و تهامی‌نژاد در این فیلم از تمامی تاریخ نگاران سینمای ایران سبقت گرفته و نوعی دیرینه‌شناسی را در سینمای ایران پیگیری کرده است. به اعتقاد من تهامی‌نژاد در پیدا کردن نقاط مبهم سینمای ایران نقش سازنده‌ای از دیرباز تاکنون داشته است. او بسیار تخصصی و فنی در زمینه دیرینه‌شناسی فعالیت کرده است.» در ادامه این نشست مقدسیان مجری و کارشناس این نشست پژوهشی درباره دغدغه تهامی‌نژاد و فعالیت او در حوزه تاریخ سوال کرد. محمد تهامی‌نژاد، پژوهشگر و کارگردان مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» در پاسخ به این سوال گفت: «کار روزنامه‌نگاری و سینما را در آغاز دهه 40 با هم شروع کردم و در دوران دانشجویی اساتید بزرگی داشتم که در آشنا کردن من با دنیای خبر و سینما نقش مهمی داشتند و تاثیر بسیاری بر من گذاشتند؛ البته ناگفته نماند که خانواده و نوع زندگی‌ای که از کودکی تا جوانی داشتم تاثیر بسیاری در نگرش من بر زندگی داشته است. پدربزرگ من از جمله خطاطان مشهور دوران قاجار بوده و پدرم حرفه عطاری را برگزیده بود و بنابراین در خانواده‌ای هنردوست و ادیب بزرگ شده‌ام و زمینه ورود به وادی هنر و پژوهش را داشتم. دانستن تاریخ از ملزومات فعالیت در این حوزه است که البته بعدها دانستن تاریخ و پژوهش برای من به یک دغدغه تبدیل شد.»
مستندی که مهجور ماند
وی در ادامه با اشار به ساخته شدن این مستند سینمایی بیان کرد: «طرح مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» را به زنده‌یاد رهنما دادم و او موضوع را در بخش طرح و برنامه تلویزیون ملی بیان کرد. مدت‌ها طول کشید تا پاسخ بگیرم و در نهایت زنده‌یاد رهنما گفت با وجود مخالفت‌هایی که برای ساخته شدن این فیلم بود بالاخره تصویب شد. با تصویب شدن این طرح من رسما از 26 سالگی تا امروز که وارد 76 سالگی شدم سینما را به شکل‌های مختلف از طریق دستیاری فیلمسازانی چون هژیر داریوش، کیمیاوی و تقوایی، ساخت فیلم، نوشتن درباره تاریخ سینما یا پژوهش در این زمینه آموخته‌ام.» او در پاسخ به این سوال که چرا مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» به‌عنوان مستندی تاریخ‌نگارانه کمتر دیده شده است گفت: «در همه سال‌های پس از ساخته‌شدن این فیلم، به معنای واقعی دیده نشد و تنها نمایش قبل از انقلاب حضور در یک جشنواره دانشجویی بود و بعد از انقلاب نیز بار دیگر در یک جشنواره دانشجویی دیگر دیده شد. تا سال 1370 که با خودم گفتم این فیلم مثل فرزند من هست و باید دست آن را بگیرم و در محافل مختلف نشان دهم، بنابراین به فیلمخانه ملی رفتم فیلم را گرفتم و از روی فیلم فیلمنامه اثر را نوشتم و در همان سال به‌عنوان بهترین کتاب سال انتخاب شد.» این پژوهشگر سینما با اشاره به اینکه فیلم‌های موجود در مستند سینمایی «از مشروطیت تا سپنتا» با دشواری به دست آمده است، ادامه داد: «منابع موجود برای ساخت این فیلم بسیار اندک بود و با دشواری بسیار به دست آوردم و اطمینان دارم اگر فرد دیگری این فیلم را 30 سال قبل از اینکه من آن را بسازم، ساخته بود، قطعا به اسناد مهم‌تری از سینمای ایران دست پیدا می‌کردیم. زمانی که ساخت این فیلم را آغاز کردم، سپنتا فوت کرده بود و بی‌شک اگر او بود به اسناد مهم‌تری از سینمای ایران دست پیدا می‌کردیم.»
سینما فقط یک صنعت نیست
پس از پایان صحبت‌های این پژوهشگر و تاریخ‌نویس سینمای ایران، محمدرضا اصلانی با اشاره به اینکه سینمای ایران می‌توانست هم‌وزن با تاریخ سینمای جهان باشد، گفت: «به اعتقاد من سینمای ایران می‌توانست وزنی برابر با تاریخ سینمای جهان داشته باشد ولی متاسفانه این هم‌وزنی جایی مطرح و کشف نشد. در واقع باید این پرسش را مطرح کرد که نظام و یا جریان فرهنگی و سینمایی در ایران چه پیشنهادی به جهان داده است، چراکه بدون این پیشنهاد تاریخ شکل نمی‌گیرد. » اصلانی تاکید کرد: «به زعم من فرخ غفاری، فریدون رهنما و سهراب شهید ثالث پیشنهادهای سینمایی برای جهان داشته‌اند ولی متاسفانه مغفول مانده است.» این مستندساز در پایان گفت: «سینما تنها یک صنعت نیست. بلکه یک هنر و در نهایت خلاقیت است و بخش خلاقیت سینمای ایران در تاریخ دیده نشده و زیرپای دیرینه‌شناسی به کلی از بین رفته است. از همین جهت من معتقدم که موزه سینمای ایران در فرصت کنونی که مدیریت آن دست فردی توانا و آشنا به تاریخ و سینماست، این رسالت را دارد که تاریخ بسازد. سینمای ایران دچار ظلم تاریخی شده است.‌»
در پایان این نشست تهامی‌نژاد شمع 76 سالگی خود را در سالن سینما فردوس موزه سینما خاموش کرد تا در آغاز 77 سالگی پرتوان به پژوهش و تحقیق ادامه دهد.
 
 
 
 

shareاشتراک گذاری

نظرات شما