تئاتر تنزل یافته و روی سراشیبی افتاده است

گزارش «روزان» از نشست خبری نمایش «خشم و هیاهو»؛

تئاتر تنزل یافته و روی سراشیبی افتاده است

4 دی 1396 2:16

حذف کردن چهره‌های سینمایی در تئاتر عین سانسور و دیکتاتوری است

گروه فرهنگ‌‌و‌هنر ــ می‌توان گفت تئاتر ایران در سال‌های اخیر توانسته مشکل نبود و کمبود مخاطب را جبران کند و شرایطی فراهم کند که حتی بیش از سینما، گردش مالی استانداردی با در نظر گرفتن وسعت این هنر ایجاد شود. درواقع این روزها کمتر تئاتری است که با شکست مالی کامل مواجه شود و چنانچه یک اثر استانداردهای کافی را داشته باشد، معمولا فروش گیشه امری تضمین‌شده است.  این در حالی است که حضور یک یا دو چهره شناخته‌شده در یک نمایش، استقبال چشمگیر مخاطبان را در پی خواهد داشت؛ البته گاهی این متد به قیمت سطحی‌شدن تئاتر تمام می‌شود و برخی به اصطلاح کارگردانان از هر استار یا سوپراستار و ورزشکار و مجری و فوتبالیستی برای جذب مخاطب استفاده می‌کنند که بی‌شک شیوه‌ای نادرست بوده و فقط به هنر تئاتر آسیب خواهد رساند. در واقع بهره بردن از چهره‌های مشهور سینما، موسیقی و حتی ورزش تیغی دولبه است که در عین‌ آنکه می‌توان سود هنگفتی برای کارگردان و تهیه‌کننده به ارمغان آورد، اما می‌تواند به قیمت نابودی اثر تمام شود.
نمایشی با رویکردی کاملا اجتماعی
این روزها با توجه به تبلیغات گسترده، انتظاراتی برای روی صحنه رفتن نمایش «خشم و هیاهو» شکل گرفته و مخاطب و منتقد منتظرند تا به تماشای این نمایش که عواملی حرفه‌ای دارد، بنشینند.  در همین راستا نشست خبری نمایش «خشم و هیاهو» با حضور مهرداد رایانی‌‌مخصوص، نویسنده و کارگردان، هانیه توسلی، علی سرابی و امیرحسین رستمی بازیگران نمایش، در پردیس تئاتر شهرزاد برگزار شد و طبق دعوتی که از اهالی رسانه و روزنامه‌نگاران به‌عمل آمده بود، در فضای صمیمی برخی مباحث راجع‌به این کار و به‌طور کلی وضعیت امروز تئاتر مطرح شد. به گزارش «روزان» در ابتدای این جلسه، مهرداد رایانی به این نکته اشاره کرد که تمام نمایشنامه‌هایم نگاهی اجتماعی دارد و ضمن تبیین اهمیت تئاتر اجتماعی در فضای امروز گفت: «در این سال‌ها تئاترهای کمی را کارگردانی کردم اما همیشه به نمایشنامه‌نویسی ادامه دادم. خشم و هیاهو دومین نمایشی است که خارج از فعالیت‌های مدیریتی روی صحنه می‌برم و این نمایش هم رویکردی کاملا اجتماعی دارد. پیش از این خشم و هیاهو را نزدیک به دو دهه پیش با بازیگران دیگری روی صحنه بردیم.»
خشم و هیاهو؛ کاری استریلیزه
در ادامه این نشست، هانیه توسلی که در مقام بازیگر در این اثر حضور دارد، با اشاره به همکاری خود با رایانی‌مخصوص در این اثر گفت: «من این اجرا را سال 78 دیده بودم، همان موقع خیلی دوستش داشتم و در ذهنم مانده بود چراکه معتقد بودم بسیار اکتیو است و بازیگر در آن منفعل نیست بلکه انرژی زیادی لازم دارد؛ در نتیجه وقتی آقای رایانی‌مخصوص به من پیشنهاد داد و من متن را دوباره خواندم برای همکاری بسیار ترغیب شدم.  این اکتیو بودن بازی‌ها موضوع اجتماعی نمایش و نگاه خاصی که دارد و رئال نیست، برای من بسیار جذاب بود؛ معتقدم خشم و هیاهو کاری استریلیزه است و برش‌هایی از آدم‌هایی در جامعه را نشان می‌دهد.  هرکدام از ما در این نمایش هفت، هشت نقش بازی می‌کنیم و این برای هر بازیگری جذاب است.» امیرحسین رستمی دیگر بازیگر این نمایش هم با اشاره به پیوستن خود به این اثر گفت: «امسال دو اجرای تئاتری داشتم و تصمیم گرفته بودم بعد از نمایش شوآیک یک استراحت تئاتری به خودم بدهم اما در اواخر کار چند نمایش دیگر به من پیشنهاد شد که جذاب‌ترین آنها خشم و هیاهوی آقای رایانی‌مخصوص بود.  درمورد این کار تحقیق کردم و همه گفتند کاری عجیب و ویژه بوده؛ آن اجرا را هم تهیه کردم و دیدم این‌قدر آقای رایانی‌مخصوص باحال و دوست‌داشتنی است که نمی‌شد به او نه گفت و این موقعیت را از خود دریغ کرد.»
اهمیت فروش یک اثر نمایشی
رایانی‌مخصوص در بخش دیگری از این نشست با اشاره به اینکه یکی از کاراکترهای این نمایش در اجرای امسال زن شده است گفت: «انتقادی که به کارهای من وارد می‌شد، این بود که چرا داستان‌ها را مردانه می‌بینم و زنی در اپیزودهای نمایشی‌ام حضور ندارد؛ البته تعمدی در این قضیه نبود اما تصمیم گرفتم در اجرای دوباره خشم و هیاهو یکی از کاراکترها را زن انتخاب کنم و در نتیجه تغییراتی در متن رخ داد. الان که فکر می‌کنم، می‌بینم نمایشنامه خیلی بهتر شده و قطعا چند صدایی‌تر شده است.» این کارگردان و نمایشنامه‌نویس همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر استفاده از بازیگرهای چهره به‌ویژه هانیه توسلی در این نمایش و تاثیر مسئله فروش بر این انتخاب گفت: «قطعا مسئله فروش در این انتخاب تاثیر گذاشته است، ما 30 درصد از فروش‌مان را به سالن و 5 درصد را به تیوال می‌دهیم. برای اینکه یک کارگردان تئاتری بتواند در این فضا حیات داشته باشد باید کاری کند، بنابراین تصمیم گرفتم سراغ بازیگرانی بروم که هم توانمندی لازم برای حضور در تئاتر دارند و هم محبوبیت مردمی.»
تقویت و حمایت تئاتر خصوصی
رایانی‌مخصوص با تاکید بر اینکه وجه تئاتری بازیگران برایم بسیار مهم بود، گفت: «هانیه توسلی پیشنیه تئاتری دارد و توانمندی‌اش در تئاتر اثبات‌شده است.» او با اشاره به مشکلات تئاتر خصوصی گفت: روزی که جریان تئاتر خصوصی راه افتاد، قرار نبود که دولت این جریان را به حال خودش رها کند اما امروز دولت ایستاده تا ببیند چه می‌شود. دولت باید تئاتر خصوصی را تقویت و حمایت کند اما امروز فقط در حد صدور مجوز وارد کار می‌شود.  دولت باید کمک‌های کاملا مادی به تئاتر داشته باشد، این کمک لازم است تا جوابگوی نیاز اهالی تئاتر باشد تا بتواند کیفیت کارشان را حفظ کند چون بالاخره تئاتری‌ها باید به درآمدزایی هم توجه کنند و این پول باید از یک جایی به هنرمندان برسد. نیاز مالی و به خطر افتادن حیات اقتصادی باعث می‌شود بعضی از هنرمندان تئاتر کارهایی کنند که نباید. دولت نباید دست حمایت خود را از تئاتر خصوصی بردارد. در رابطه با حضور سینمایی‌ها در تئاتر هم معتقدم اگر کسی استعدادی دارد باید فضایی داشته باشد تا بتواند به لحاظ کیفی کار خود را نشان دهد.»
توانایی بازیگران در بیان و بدن
هانیه توسلی نیز در همین زمینه گفت: «بعضی از تئاترهای ما این‌قدر خوبند که نیاز به حضور چهره‌ها به‌عنوان بازیگر ندارند. من از طرفداران علی سرابی یا پانته‌آ پناهی‌ها در تئاتر هستم. طبیعتا بعضی از بازیگران سینما توانایی بازیگران تئاتر را در بیان و بدن ندارند اما وقتی در کنار بازیگران تئاتری قرار می‌گیرند، می‌توانند مجموعه خوبی باشند. به‌طور کلی فکر می‌کنم بازی در تئاتر به توانایی بازیگر بستگی دارد و به اینکه چه مدیومی او را مشهور کرده ارتباط چندانی ندارد.» امیرحسین رستمی نیز در این رابطه گفت: «کار آرتیست، بازی کردن است و وقتی فضا و مدیوم او عوض می‌شود، فقط باید تکنیکش عوض شود. اصل ماجرا این است که بازیگر قرار نیست کم‌فروشی کند. حذف کردن یک بازیگر فقط به این دلیل که چهره سینمایی است، عین سانسور و دیکتاتوری است. باید اجازه دهیم بازیگران سینما هم در تئاتر حضور داشته باشند ولی تداومشان به بازی آنها بستگی دارد.»
خشم و هیاهو نمایش عجیبی است
علی سرابی، دیگر بازیگر نمایش خشم و هیاهو نیز با بیان اینکه این ششمین کاری است که در تئاتر از نوشته‌های مهرداد رایانی‌مخصوص بازی می‌کند، گفت: «خشم و هیاهو را قبلا دیده بودم و به نظرم نمایش عجیبی است اما فکر نمی‌کردم در آن بازی کنم.  تئاتر ما با اینکه سالن زیاد دارد و درآمدش برای خیلی‌ها حتی بیشتر از سینماست اما در سیر نزولی قرار گرفته و روی سراشیبی افتاده است چون همه به این فکر می‌کنند که چطور بیشتر بفروشند و همین باعث می‌شود که دیگر متن خوبی نوشته نشود. در این شرایط وقتی کاری مثل خشم و هیاهو تولید می‌شود، می‌توان گفت اثری کاملا تئاتری است.»

shareاشتراک گذاری

نظرات شما