پوتین در اندیشه تقابل با ترامپ

گزارش «روزان» از تنش‌های جدید روسیه و آمریکا بعد از اعلام استراتژی امنیت ملی ترامپ

پوتین در اندیشه تقابل با ترامپ

4 دی 1396 2:16

گروه دیپلماسی: طی یک هفته گذشته راهبرد امنیت ملی جدید دولت آمریکا توسط دونالد ترامپ اعلان شد. این راهبرد که با عنوان «آمریکا نخست» منتشر شد، نشان داد که آمریکا در عصر ترامپ و با توجه به علاقه شدید ترامپ به قدرت اول بودن آمریکا، در پی ایجاد هژمونی و افزایش قدرت خود در سطح جهانی است. در این راهبرد جدید با صراحت دو قدرت روسیه و چین به‌عنوان رقبای هژمونی و قدرت آمریکا در سطح جهانی معرفی می‌شوند. حتی با زبانی تند در راهبرد امنیت ملی دولت آمریکا مسکو و پکن به‌عنوان تهدید علیه منافع ملی این کشور معرفی می‌شوند. این روند نشان می‌دهد که تمامی شعارها و گفته‌های ترامپ در تلاش برای نزدیک شدن به روسیه و ولادیمیر پوتین با شکست مواجه شده و دستگاه‌های دولتی و کنگره آمریکا اجازه این تنش‌زدایی را به ترامپ در مقام چهل‌ و پنجمین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا نداده‌اند.

گروه دیپلماسی: طی یک هفته گذشته راهبرد امنیت ملی جدید دولت آمریکا توسط دونالد ترامپ اعلان شد. این راهبرد که با عنوان «آمریکا نخست» منتشر شد، نشان داد که آمریکا در عصر ترامپ و با توجه به علاقه شدید ترامپ به قدرت اول بودن آمریکا، در پی ایجاد هژمونی و افزایش قدرت خود در سطح جهانی است. در این راهبرد جدید با صراحت دو قدرت روسیه و چین به‌عنوان رقبای هژمونی و قدرت آمریکا در سطح جهانی معرفی می‌شوند. حتی با زبانی تند در راهبرد امنیت ملی دولت آمریکا مسکو و پکن به‌عنوان تهدید علیه منافع ملی این کشور معرفی می‌شوند. این روند نشان می‌دهد که تمامی شعارها و گفته‌های ترامپ در تلاش برای نزدیک شدن به روسیه و ولادیمیر پوتین با شکست مواجه شده و دستگاههای دولتی و کنگره آمریکا اجازه این تنش‌زدایی را به ترامپ در مقام چهل‌ و پنجمین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا نداده‌اند.
در مجموع، استراتژی امنیت ملی جدید آمریکا چشم‌انداز مناسبات میان مسکو با واشنگتن را با تهدید جدید مواجه کرده و به‌نظر می‌رسد در آینده نزدیک شاهد افزایش تنش‌ها میان دو طرف باشیم. در واقع، زیاده خواهی‌های دولت آمریکا و افراط‌گرایی‌های ترامپ راهبردی است که به هیچ عنوان به مذاق سیاستمداران کرملین خوش نمی‌آید و بدون تردید، آنها رویکردی جدید را در قبال واشنگتن در پیش خواهند گرفت. مهم‌ترین امکان و احتمال در این ارتباط را می‌توان تلاش مسکو برای ایجاد قطب‌بندی‌های منطقه‌ای در نقاط مختلف جهان علیه آمریکا دانست که محور آن را می‌توان منطقه خاورمیانه و به ویژخ کشورهای ایران و چین دانست.
پارادوکس کنش‌ها و گفته‌های ترامپ پیرامون روسیه
در روزهای تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، دونالد ترامپ بارها بر اشتباه بودن رویکرد باراک اوباما در رقیب خواندن روسیه و ضدیت با مسکو تاکید کرد و این وعده را داد که با روس‌ها و پوتین مناسبات نزدیکی را ایجاد خواهد کرد اما بر خلاف تمامی این تصورات در ماه‌های گذشته شاهد بوده‌ایم که تمامی معادلات برخلاف رویکرد و دیدگاه دونالد ترامپ پیش رفته است. در ابتدا تحریم‌های بزرگی در کنگره علیه مسکو اعمال شد که به ناچار ترامپ مجبور به امضای آن شد و اکنون نیز در استراتژی امنیت ملی آمریکا، روسیه در کنار چین در مقام رقبای جدی آمریکا در آینده قرار گرفته است. در حقیقت، در سند استراتژی امنیت ملی با زبانی تند به روسیه اشاره می‌شود و این کشور را در کنار چین، قدرت‌های «تجدیدنظر طلب» می‌خواند. استراتژی امنیت ملی آمریکا به‌طور خاص مسکو را متهم به «توسعه سلاح‌های پیشرفته و دارای قابلیت‌های تهدید زیرساخت‌های حیاتی آمریکا» و همچنین «استفاده از ابزارهای اطلاعاتی برای تضعیف مشروعیت دموکراسی» و در نهایت «ایجاد ناپایداری در مرزهای اوراسیا» می‌کند. اما این را که واکنش روس‌ها در عرصه نظری و عملی به استراتژی جدید آمریکایی‌ها چگونه خواهد بود باید در اظهار نظر مقامات مسکو جستجو کرد. در واقع، با وجود اظهارات صورت گرفته از سوی مقامات آمریکایی و روسی قبل از روی کار آمدن ترامپ (که عمدتا مبتنی بر تلاش برای بهبود روابط مسکو-واشنگتن بود) از مدت‌ها قبل مشخص بود که مناسبات دو دشمن سابق نه‌تنها به سمت بهبودی حرکت نمی‌کند، بلکه ممکن است با خصومت بیشتری دنبال شود. همین تاکید ترامپ بر مسئله «نخست آمریکا» از دیدگاه کشورهایی نظیر روسیه، یکه‌تازی و عدم توجه واشنگتن به اصول و مقررات بین‌المللی را می‌رساند در نتیجه مسکو نمی‌تواند نسبت به آن سکوت کند. در حقیقت، با فرض تمایل شخصی ترامپ به نزدیک شدن به شخص پوتین و بهبود روابط با مسکو، سنا در برابر هرگونه تلاش وی برای بازسازی روابط با روسیه از خود و‌اکنش نشان داده و از این امر جلوگیر‌ی خواهد کرد. روسیه پوتین نیز با وجود آگاهی از محدودیت‌های این کشور اما در هر زمینه و در هر سطحی، راه مصالحه را جلوی ترامپ باز نخواهد گذاشت.
واکنش روس‌ها به استراتژی امنیت ملی تعیین شده از سوی دونالد ترامپ
متعاقب اعلام استراتژی امنیت ملی آمریکا، بلافاصله روس‌ها واکنش نشان دادند و آن را اساسا غیر قابل قبول و در تخاصم با مسکو ارزیابی کردند. در مهم‌ترین واکنش‌های رئیس‌جمهوری روسیه و وزارت امور خارجه این کشور در واکنش به راهبرد جدید امنیت ملی آمریکا، این راهبرد را «خصومت‌طلبانه» و «ستیزه‌جویانه» توصیف و «سلاح‌های هسته‌ای روسیه را» ضامنی مطمئن برای امنیت مسکو عنوان کرده‌اند.  براساس اعلام نظر پوتین، وزارت دفاع روسیه باید با در نظر گرفتن «استراتژی‌های نظامی غرب» حق قانونی این کشور برای استفاده از تمامی امکانات در جهت واکنش به چنین تهدیداتی را در نظر بگیرد. همچنین، آن‌گونه که ولایمیر پوتین می‌گوید استراتژی جدید امنیت ملی آمریکا «یک برگهِ صرف نیست و در این سند اقدامات معینی پیش‌بینی شده و به‌طور کامل تامین مالی می‌شود». با این حال و چنانچه گفته شد استراتژی واکنشی روس‌ها به اقدام آمریکا بدون ‌ملاحظه و یکجانبه نخواهد بود. آنچه از دیدگاه سیاست‌گذاران روسی برمی آید این نکته را نشان می‌دهد که روسیه تلاش دارد تا با شکل دادن به ائتلاف‌های جدید منطقه‌ای و یافتن شرکایی جدید در عرصه بین‌المللی به مقابله با یکجانبه‌گرایی آمریکا بپردازد. کشورها و قدرت‌هایی که بر سپری شدن نظم‌ تک قطبی حاکم بر فضای روابط بین‌الملل و ضرورت توجه به همکاری‌های بین‌المللی تأکید داشته و از سیاستهای مداخله جویانه و یکجانبه‌گرایانه آمریکا همراه با بی‌توجهی این کشور به قواعد بین‌المللی و خواست دیگر ملتها، خسته شده اند. علاوه براین، براساس اعلام «نیکلای پاتروشف» دبیر شورای عالی امنیت ملی روسیه نیز مسکو «تحقق اهداف مندرج در سند استراتژی امنیت ملی آمریکا از جمله تقویت موقعیت بین‌المللی آمریکا از طریق قدرت» را تهدیدی بالقوه برای امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی می‌داند، بنابراین درصدد مقابله با آن با روش‌های واقعی است.
 در تحلیل مخالفت‌ها و واکنش روس‌ها در برابر استراتژی امنیت ملی جدید دولت آمریکا می‌توان اظهار کرد که مهم‌ترین نکته در مسئله عدم قبول روسیه از سوی آمریکا به‌عنوان «قدرتی جهانی» و «همتراز با ایالات متحده» است. این رویکرد در دوره اوباما نیز مشهود بود چنانچه وی بارها در جهت تحقیر روس‌ها این کشور را «قدرتی منطقه‌ای» معرفی می‌کرد. این در حالی است که از دید روس‌ها، این کشور باید در هرگونه مذاکره با آمریکا بر سر هر موضوعی در سیاست بین‌الملل به‌عنوان «طرفی برابر» نگریسته شود. اکنون در شرایط جدید نیز بر خلاف میل و رغبت ترامپ، همچنان این رویکرد ادامه دارد و حتی سطح دشمنی‌ها میان دو کشور به شکلی جدی بیشتر شده است.
محدودیت روسیه در ورود به رقابت بزرگ با آمریکا
با وجود پاسخ قاطعانه روس‌ها به رویکرد جدید راهبرد امنیت ملی آمریکا اما این کشور برای مقابله با واشنگتن با محدودیت‌های بسیار جدی مواجه است. در واقع، در این ارتباط که مسکو و واشنگتن به سمت تنش بیشتر حرکت می‌کنند (با توجه به اختلاف نظرهای عمیق در زمینه‌هایی نظیر کره شمالی، اوکراین، شرق اروپا، خارومیانه و.‌.. ) شاید کمتر تردیدی وجود داشته باشد اما روس‌ها این مسئله را مدنظر دارند که محدودیت‌های اقتصادی به آنها اجازه نمی‌دهد تا همانند دوران جنگ سرد به سمت رقابت‌های تسلیحاتی با آمریکا حرکت کنند. نگاهی واقع بینانه به بودجه نظامی دو کشور این واقعیت را بیش از پیش عیان می‌سازد. در شرایطی که کل بودجه نظامی روسیه برای سال جدید 45 میلیارد دلار است، آمریکایی‌ها بودجه‌ای بالغ بر 700 میلیارد دلار را برای هزینه‌های نظامی خود مدنظر قرار داده‌اند.
*** سوتیتر: استراتژی امنیت ملی جدید آمریکا چشم‌انداز مناسبات میان مسکو با واشنگتن را با تهدید جدید مواجه کرده و به‌نظر می‌رسد در آینده نزدیک شاهد افزایش تنش‌ها میان دو طرف باشیم. در واقع، زیاده خواهی‌های دولت آمریکا راهبردی است که به هیچ عنوان به مذاق سیاستمداران کرملین خوش نمی‌آید.

shareاشتراک گذاری

نظرات شما