مقاومت و اعتراض، یعنی آدم‌ها زنده‌اند

رخشان بنی‌اعتماد در هفته فیلم «فیلمسازان زن ایران و فرانسه»؛

مقاومت و اعتراض، یعنی آدم‌ها زنده‌اند

8 آذر 1396 18:53

تمام اندیشه من، جنسیت من نیست

گروه فرهنگ و هنر ـ زنان در سینمای ایران نقش مهم و تاثیرگذاری دارند. با شکل‌گیری نهادهای سینمایی پس از انقلاب و تغییر شرایط و با عبور از سال‌های پرحادثه نخست، کم‌کم زنان در قامت دستیار کارگردان و طراح صحنه و لباس قدم به دنیای سینما گذاردند. برخی از همین زنان در سال‌های بعد توانستند خود پشت دوربین قرارگرفته و در مقام کارگردان یک اثر سینمایی خود را مطرح کنند. 
* «قصه‌ها» فقط یک فیلم نیست 
به‌عنوان نمونه تهمینه میلانی که امروز چهره‌ای شناخته‌شده است، در سال‌های نخست بعد از انقلاب، در فیلم «خط قرمز» اثر مسعود کیمیایی به‌عنوان دستیار کارگردان حضور داشت. به‌رغم آنکه سینمای ایران همچنان سینمایی مردسالار است و اصولا فرصت‌های کمتری در اختیار زنان قرارداده و می‌دهد، با این همه امروز کارگردانان زن موفقی در سینمای ایران حضور دارند که دامنه شهرت‌شان حتی از مرزهای ایران نیز درگذشته است. در این‌باره بی‌تردید رخشان بنی‌اعتماد از جمله شاخص‌ترین چهره‌هاست. 
او یکی از کارگردانان زن ایرانی است که این‌روزها آثارش در هفته فیلم «فیلمسازان زن ایران و فرانسه» به نمایش درآمده است. در نخستین روز از این جشنواره، فیلم‌های «قصه‌ها» به کارگردانی رخشان بنی‌اعتماد و «گوش به زنگ» ساخته ماریان تاردیو در تالار استاد ناصری خانه هنرمندان ایران به نمایش درآمد که با استقبال مخاطبان روبه‌رو شد. بعد از نمایش فیلم قصه‌ها رخشان بنی‌اعتماد پشت تریبون رفته و برای حضار سخن گفت. او در ابتدای سخنانش درباره این فیلم عنوان کرد: «قصه‌های فراوانی پشت ساخت «قصه‌ها» وجود دارد؛ «قصه‌ها» فقط یک فیلم نیست، بلکه حاصل یک دوران و شرایط دشوار و تاثیر آن شرایط بر من بود. اگرچه گرفتن اجازه برای ساخت فیلم در هیچ دورانی را متوجه نمی‌شوم، اما در آن دوره خاص نمی‌خواستم از دولت درخواست مجوز کنم.»
* شخصیت‌های من جان دارند
بنی‌اعتماد در بخش دیگری از سخنانش گفت: «از سوی دیگر قصد انجام کار غیرقانونی نداشتم. ساخت فیلم کوتاه نیازی به اجازه ساخت ندارد، بنابراین 7 فیلم کوتاه ساختم و از ابتدا هم می‌دانستم اینها قصه‌های مرتبطِ یک فیلم بلند است. هیچ جای قانون نیز نوشته نشده فیلمساز نمی‌تواند فیلم‌های کوتاهش را کنار هم بگذارد. شخصیت‌های فیلم‌های من فقط روی پرده وجود ندارند، آنها جان دارند، نفس می‌کشند و در جامعه حضور دارند. در «قصه‌ها» دلم می‌خواست به آنها برگردم و دیداری با آنها داشته باشم. این قصه‌ «قصه‌ها» بود. در دورانی که نوع سینمای اجتماعی به حاشیه رانده شد، از سینمای داستانی فاصله گرفته بودم ولی باز هم کار می‌کردم و مثلا فیلم مستند ساخته‌ام. هنوز هم پرکارم و به تازگی از مستند «توران خانم» هم رونمایی شده است. امیدوارم زمانی برسد که فیلم‌های مستند هم به اندازه فیلم‌های داستانی دیده شوند.»
کارگردان «گیلانه» سپس درباره سهم تاریکی در «قصه‌ها» گفت: «قصه‌های «قصه‌ها» تلخ است اما در تمام آنها روشنایی وجود دارد. نرگسِ فیلم «نرگس» اینجا استقلال اقتصادی هرچند کوچکی دارد و روی پای خود ایستاده است. یا شاهد دیالوگی پر چالش میان دو جوان هستیم، اما در نهایت به تعریف دیگری از عشق و تفاهم می‌رسد که گرچه بعید به نظر می‌آید، اما وجود دارد. تمام 7 قصه این فیلم در بستری تلخ شکل می‌گیرند، اما امید و مقاومت در آنها وجود دارد. مقاومت و اعتراض، یعنی امید و یعنی اینکه آدم‌ها زنده‌اند.»
* جشنواره فیلمسازان زن را نمی‌فهمم
بنی‌اعتماد در ادامه در پاسخ به سوالی در مورد زن بودن شخصیت‌های اول در فیلم‌های کارگردانان زن ایرانی گفت: «درباره سهم شخصیت‌های زن باید آمار گرفت اما در فیلم‌های خودم نقش مردان کم نیست. من به چنین نگاهی باور ندارم و به همین دلیل با جشنواره فیلمسازان زن همکاری نمی‌کنم. فیلم‌های درباره زنان را می‌فهمم ولی جشنواره فیلمسازان زن را نمی‌فهمم چراکه تمام اندیشه من که جنسیت من نیست. طبیعی است که فیلمسازان زن مسائل و مشکلات زنان را بیشتر و بهتر بشناسند. معضلات زنان هم مطرح نشده و فیلمسازان زن هم به دلیل شناخت بیشتر سراغ آنها می‌روند، اما این صرفا به جنسیت آنها مربوط نمی‌شود. نظر من چیزی از اهمیت این جشنواره کم نمی‌کند و این اتفاق هم صرفا در ایران رخ نمی‌دهد. در تمام کشورهای اروپایی و آمریکا جشنواره خاص فیلمسازان زن وجود دارد که من تمایلی به شرکت در آنها ندارم.»
این کارگردان سینمای ایران افزود: «در اینجا نفس نمایش فیلم اهمیت دارد که دو فرهنگ را در کنار هم نشانده است. برگزاری هفته فیلم با جشنواره متفاوت است و باید دلیلی برای آن وجود داشته باشد. مثلا می‌توان گفت تولیدات سینمای ایران و فرانسه در دهه 70 را نمایش می‌دهیم اما جشنواره‌ها محل نمایش آثار هنری است و قرار نیست تماتیک شود. در جشنواره هر موضوعی می‌تواند مطرح شود و ویترین آثار هنری مختلف است و دلیل مخالفت من با جشنواره فیلمسازان زن هم همین است. هفته فیلم اما باید تعریف تماتیک داشته باشد و انتخاب‌ها براساس آن صورت بگیرد.»
* هیچ فیلم قرار نیست پیام بدهد
کارگردان «روسری آبی» در پایان صحبت‌هایش گفت: «فیلم قرار نیست پیامی ‌به کسی بدهد؛ فیلم اگر بتواند پرسش‌هایی عمیق و جدی مطرح کند، کار خود را کرده است. فیلم «گوش به زنگ» موقعیت و روابط افرادی از نسل دوم و سوم مهاجران در فرانسه را تصویر کرده که چگونه در یک پیله گرفتار می‌شوند و با چه مشکلات و موانعی روبه‌رو هستند. این فیلم نکات قابل‌توجه ظریفی داشت و جدا از موضوع آن، انتخاب بازیگر اصلی فیلم را بسیار پسندیدم.»

 

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما