امید واهی اردوغان به ترامپ

گزارش «روزان» از فریب آنکارا توسط واشنگتن در ماجرای کردهای سوریه

امید واهی اردوغان به ترامپ

8 آذر 1396 18:53

گروه دیپلماسی: در روزهای اخیر اظهارات و گزارش‌های متعددی پیرامون توافق ترامپ و اردوغان در ارتباط با قطع همکاری‌های واشنگتن با کردهای سوریه منتشر شد. حتی سیاستمداران ترک به‌ویژه شخص اردوغان رئیس‌جمهوری و مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه با شور و شوق زیاد از وعده ترامپ برای قطع حمایت‌های تسلیحاتی واشنگتن از نیروهای دموکراتیک سوریه که کردها رهبری آن را در اختیار دارند خبر دادند.

گروه دیپلماسی: در روزهای اخیر اظهارات و گزارش‌های متعددی پیرامون توافق ترامپ و اردوغان در ارتباط با قطع همکاری‌های واشنگتن با کردهای سوریه منتشر شد. حتی سیاستمداران ترک به‌ویژه شخص اردوغان رئیس‌جمهوری و مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه با شور و شوق زیاد از وعده ترامپ برای قطع حمایت‌های تسلیحاتی واشنگتن از نیروهای دموکراتیک سوریه که کردها رهبری آن را در اختیار دارند خبر دادند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده روز جمعه هفته گذشته (3 آذر 1396) ترامپ در گفتگوی تلفنی این وعده را به اردوغان داده است. در همین ارتباط بر اساس گزارش خبرگزاری آناتولی، مولود چاووش اوغلو اظهار می‌کند: ترامپ به اردوغان تضمین‌هایی داده مبنی بر اینکه گروه‌های کرد سوریه را دیگر به سلاح تجهیز نخواهد کرد. در نتیجه این رخداد، اکنون این پرسش مطرح می‌شود که آیا وعده ترامپ به اردوغان در عرصه میدانی امکان اجرایی شدن دارد ؟ از سوی دیگر، واشنگتن از این سیاست اعلامی‌چه اهدافی دارد؟
واقعیت این است که امید اردوغان به وفای به عهد ترامپ را هم بر اساس معادلات عقلانی و هم بر اساس شخصیت روانی دونالد ترامپ، بیشتر می‌توان خوابی خوش ارزیابی کرد که امکان تحقق آن بسیار بعید به نظر می‌رسد. در واقع، خوانش دقیق از معادلات منطقه‌ای نشان می‌دهد که واشنگتن در پشت پرده همچنان به حمایت‌های خود از کردهای سوریه ادامه می‌دهد و قصد دارد از آنها به عنوان ابزار فشاری بزرگ در راستای همراه کردن اردوغان با سیاست‌های منطقه‌ای خود بهره بگیرد. در نتیجه می‌توان عنوان کرد که گفته‌های ترامپ خطاب به اردوغان بیشتر فریب بزرگی است که واشنگتن قصد دارد آن را بر آنکارا غالب کند. در تایید این موضوع ضروری است که ابعاد مسئله بیشتر مورد موشکافی قرار بگیرد. 
دلایل نگرانی ترکیه از مسئله قدرت‌گیری کردهای سوریه
توجه به تحولات چند سال اخیر خاورمیانه نشان می‌دهد که بازیگرانی جدید در عرصه سیاسی منطقه ظهور پیدا کرده‌اند که خواهان سهم‌خواهی از میانه معادلات هستند. در واقع، با پایان حیات گروه تروریستی داعش در سوریه هر یک از قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در پی آن هستند تا در آینده تحولات این کشور تهدیدات پیش‌روی خود را به حداقل رسانده و فرصت‌ها را در راستای منافع و امنیت خود به حداکثر ممکن برسانند. در این میان، کشور ترکیه را می‌توان مهم‌ترین نیرویی قلمداد کرد که بیشترین دغدغه را نسبت به آینده تحولات سوریه دارد. ترکیه با داشتن مرزی به طول 911 کیلومتر با مناطق شمالی سوریه نسبت به قدرت‌گیری و نقش فزاینده کردهای سوریه و به طور مشخص حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) به‌عنوان شاخه سوری حزب کارگران کردستان (PKK) نگران است. 
در واقع، کردهای سوریه در شرایط کنونی از مساحت 911 کیلومتر امتداد مرزهای سوریه با ترکیه بیش از 700 کیلومتر را در قالب یک کانتون عفرین، کوبانی و جزیره در اختیار دارند. این مسئله از ابتدای آغاز بحران سوریه در سال 2011 تا کنون به‌ مهم‌ترین دغدغه آنکارا تبدیل شده و سیاستمداران ترک، به‌ویژه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، بارها خواستار ترسیم محدوده‌ای برای قدرت کردهای سوریه شده‌اند. در همین راستا، از همان ابتدای آغاز بحران ترک‌ها خواستار ایجاد منطقه امن در شمال استان حلب، به طول 90 کیلومتر و عمق 50 کیلومتر در مناطق مابین اعزاز و جرابلوس شدند اما تا 23 سپتامبر 2016 که ارتش ترکیه در قالب عملیات سپر فرات در ابتدا وارد جرابلوس و بعدها اعزاز و الباب شد، هیچ‌گاه قدرت‌های غربی، به‌‌ویژه آمریکا اجازه تحقق خواسته آنکارا را ندادند. 
با تمام این اوصاف، از 15 نوامبر 2015 که با حمایت مستقیم آمریکا و نیروهای موسوم به ائتلاف ضد داعش نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) تشکیل شدند؛ کردهای سوریه با حمایت مستقیم واشنگتن موفقیت‌های میدانی بزرگی را کسب کردند. در ابتدا شهر تل‌ابیض را در شمال استان رقه به کنترل خود در آوردند و سپس به سمت مناطق غرب فرات حرکت کردند و شهر منبج را به کنترل خود در آوردند. در ادامه نیز نیروهای دموکراتیک سوریه پیشروی‌های خود را با کنترل پایتخت داعش در سوریه یعنی شهر استراتژیک رقه ادامه دادند. همچنین، در تحولات یک ماه اخیر این نیروها موفق شدند بخش‌ها و مناطق نفتی مهمی‌را در شرق سوریه در استان دیرالزور به کنترل خود در آورند. با وجود این در شرایط کنونی آنچه بیش از همه موجب هراس ترکیه شده، در ارتباط با دو مسئله مهم است. یکی اینکه کردهای سوریه با حمایت نظامی‌آمریکا اکنون تجهیزات نظامی‌پیشرفته با قدرت تخریب بالا را در اختیار دارند و با توجه به جشن پیروزی رقه که در آن بنر عبدالله اوجالان رهبر زندانی ‌پ‌ک‌ک برافراشته شد، می‌توان گفت اکنون مهم‌ترین گروه مسلح ضد ترکیه به این سلاح‌ها دسترسی دارد. دیگر مسئله مهم برای ترکیه نگرانی آنها در ارتباط با مناسبات میان پ‌ک‌ک و آمریکا است. در واقع، آنها از این موضوع بسیار نگران هستند که احتمالا واشنگتن در پشت پرده تجهیز پ‌ک‌ک است. در نتیجه این وضعیت در روزهای اخیر شاهد کنش‌هایی جدید از سوی سیاستمداران ترک بوده‌ایم. قراین موجود نشان می‌دهد که دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا در گفتگو با اردوغان وعده پایان حمایت نظامی‌از نیروهای نظامی‌کرد سوری یعنی یگان‌های محافظ خلق (YPG) و یگان‌های مدافع زنان (YPJ) را داده است اما واقعیات نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا به هیچ عنوان در وعده‌های خود صادق نیست و اهدافی دیگر را پیگیری می‌کند. 
تداوم حمایت آمریکا از کردهای سوریه برای اعمال فشار بیشتر بر آنکارا
خوانش عقلانی معادلات نشان می‌دهد که در عرصه تحولات نظامی‌چند سال اخیر در عرصه بحران سوریه، واشنگتن از نیروهای کرد سوریه که رهبری نیروهای دموکراتیک سوریه را در اختیار دارند به عنوان پیاده نظام راهبرد خود بهره گرفته است. حجم همکاری‌ها و ارسال تجهیزات و حتی در مقاطعی تضاد جدی پیدا کردن آمریکا با ترکیه بر سر کردهای سوریه نشان می‌دهد که واشنگتن برنامه‌ریزی بلندمدتی برای کردهای سوریه دارد. رسما با نگاه به معادلات کشور سوریه می‌توان به این مسئله پی‌برد که قدرت آمریکا در عرصه بحران سوریه کردها هستند و دیگر جریانات عرب سنی نه از نظر میدانی و نه از نظر سیاسی جایگاه چندان قدرتمندی ندارند. در نتیجه قطع همکاری‌های آمریکا با کردهای سوری را می‌توان کیش و مات شدن واشنگتن در عرصه تحولات میدانی دانست. بنابراین، حداقل در کوتاه مدت منطق بازی این است که آمریکا به هیچ عنوان حمایت و همکاری خود را با کردها سوریه قطع نکند و عقلانی‌ترین سناریو این است که سخنان ترامپ بیشتر ظاهری است و همچنان حمایت‌های پنهان تسلیحاتی و مالی آمریکا از کردهای سوریه تداوم پیدا می‌کند. 
 واقعیت این است که طی چند سال گذشته، اختلافات عمیقی میان ترکیه و آمریکا به وجود آمده و مناسبات دو کشور را می‌توان در یکی از بدترین برهه‌های تاریخی ارزیابی کرد. در این شرایط، بازی منطقی برای ترامپ و استراتژیست‌های آمریکایی این است که از کارت کردهای سوریه و حمایت غیرعلنی آمریکا از حزب پ‌ک‌ک، برای اعمال فشار بر آنکار بهره گرفته شود تا ترک‌ها از یک سو به خواسته‌های آمریکا تن دهند و از سوی دیگر، از نزدیکی بیش از اندازه به روسیه و ایران پرهیز کنند. مجموع این روند نشان می‌دهد که در شرایط کنونی دونالد ترامپ و دولت آمریکا از دادن وعده به اردوغان دو هدف اصلی را دنبال می‌کنند. یکی از نزدیکی بیش از پیش ترکیه به محور ایران و روسیه ممانعت کنند و دیگری مانع از حمله نظامی‌ارتش ترکیه و متحدان سوری‌اش به کانتون عفرین در شمال غرب سوریه شوند.  

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما