اصلاحات اجتماعی در عربستان از حرف تا عمل

پیدا و پنهان اصلاحات در عربستان

اصلاحات اجتماعی در عربستان از حرف تا عمل

16 مهر 1396 16:1

کارشناس مسائل خاورمیانه در یادداشتی برای سایت دیپلماسی ایرانی نوشت: سرعت اصلاحات اجتماعی دولتی از بالا به پایین در عربستان به حدی زیاد شده که می‌توان برای آن اصطلاح شوک‌آور به کار برد. آزادی رانندگی زنان، تعیین سخنگوی زن برای سفارت عربستان در آمریکا، برگزاری برنامه موسیقی در 17 جشن برگزار شده به صورت مختلط به مناسبت روز ملی عربستان، آزادی صدور فتوا توسط زنان، لزوم تصویب قانون جلوگیری از تعرض جنسی به زنان، پخش موسیقی با صدای خوانندگان زن در شبکه دولتی عربستان و موارد زیاد دیگری که از این دست هستند

رضا دهنوی، کارشناس مسائل خاورمیانه در یادداشتی برای سایت دیپلماسی ایرانی نوشت: سرعت اصلاحات اجتماعی دولتی از بالا به پایین در عربستان به حدی زیاد شده که می‌توان برای آن اصطلاح شوک‌آور به کار برد. آزادی رانندگی زنان، تعیین سخنگوی زن برای سفارت عربستان در آمریکا، برگزاری برنامه موسیقی در 17 جشن برگزار شده به صورت مختلط به مناسبت روز ملی عربستان، آزادی صدور فتوا توسط زنان، لزوم تصویب قانون جلوگیری از تعرض جنسی به زنان، پخش موسیقی با صدای خوانندگان زن در شبکه دولتی عربستان و موارد زیاد دیگری که از این دست هستند. 
علل و عوامل
در شبکه‌های اجتماعی فیلمی‌ منتشر شده که چند ماه پیش محمد بن سلمان انجام اصلاحات اجتماعی و دادن آزادی بیشتر به زنان را منوط به پذیرش جامعه کرده است. به بیان دیگر به صورت غیر مستقم وی به عدم پذیرش اصلاحات مزبور در عربستان اذعان کرده است. حال این سؤال پیش می‌آید که به چه علت یکمرتبه و در عرض یک هفته و با دستور حاکمیت و نه بر اساس یک روند طبیعی، زلزله اجتماعی در آن کشور پدید می‌آید. هنوز دلیل قطعی این مسئله بیان نشده؛ ولی دلایل ذیل هر کدام می‌تواند در این زمینه نقش داشته باشد. 
فشار خارجی
اخیرا چند پرونده مهم علیه عربستان در مجامع بین‌المللی در آستانه باز شدن بود. از جمله تشکیل گروه تحقیق بین‌المللی درباره جنایات در جنگ یمن، جنایت در حق کودکان یمن، قرار داده شدن عربستان و هم‌پیمانانش در جنگ یمن در لیست سیاه سازمان ملل، پیگیری‌های حقوقی قطر در پرونده تحریم آن کشور توسط عربستان و سه کشور دیگر و انتشار مطالب رسانه‌ای و گزارش‌های مراکز تحقیقاتی درباره نقش عربستان در حوادث تروریستی در سراسر جهان و. . . برخی از معارضان عربستان مدعی هستند برای جلوگیری از این روند مقامات عربستان در واکنشی سراسیمه تلاش کرده‌اند با دادن امتیاز به غرب جلوی مطرح شدن پرونده‌های مزبور را بگیرند. 
زمینه‌سازی برای جانشینی محمد بن سلمان
روند قدرت‌گیری و انتخاب محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد عربستان یک روند طبیعی نبوده و نیست و از آن به عنوان کودتایی علیه بزرگان خاندان حاکم در آن کشور یاد می‌شود. محمد بن سلمان تلاش کرده خود را به عنوان فردی عمل‌گرا، طرفدار جوانان و قهرمان توسعه و پیشرفت عربستان مطرح و با این کار حمایت جوانان و طبقه متوسط آن کشور را جلب کند. به عنوان مثال آخرین دستور ولیعهد عربستان مبنی بر مجانی شدن دیدن بازی‌های لیگ فوتبال عربستان در ورزشگاه‌ها را می‌توان در این راستا تعبیر کرد. 
شکست در همه پرونده‌های منطقه‌ای
شاید عدم موفقیت در پرونده سوریه و حتی یمن تا اندازه‌ای برای عربستان قابل تحمل بود، ولی آنچه کمر سیاست خارجی عربستان را شکست بحران قطر بود. شدت دشمنی عربستان و قطر به اندازه دشمنی امارات و قطر نبود و با توجه به نقش حیاتی امارات در به قدرت رسیدن محمد بن سلمان و تقویت وی با فراهم کردن مقدمات و انجام هماهنگی لازم برای سفر ترامپ به عربستان، ولیعهد عربستان نیز تلاش کرد به درخواست امارات برای بایکوت کردن قطر پاسخ مثبت دهد. شاید در ابتدا تصور می‌شد که به آسانی می‌توان بر قطر پیروز شد؛ ولی در عمل همه این تصورات نه‌تنها نقش بر آب شد، بلکه مایه آبروریزی دستگاه سیاست خارجی عربستان، امارات، مصر و بحرین شد. با توجه به علل و عوامل ذکر شده در بالا به نظر می‌رسد با توجه به مقاومت نهادهای سنت و مذهب در جامعه عربستان اصلاحات مزبور به آسانی به سرانجام نرسد و خود مولد مشکلات دیگر شود. هدف اصلی را می‌توان افزایش قدرت محمد بن سلمان و زمینه‌سازی برای پادشاه شدن وی تحت هر شرایطی ارزیابی کرد.  

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما