بودجه ابزاری برای توسعه

یادداشت

بودجه ابزاری برای توسعه

10 مهر 1396 16:11

بودجه تاکنون ابزاری برای مدیریت لحظه‌ای کشور بوده است. به عنوان مثال وقتی اعتراض‌های گسترده‌ای در مورد موضوعی مطرح می‌شود به توصیه رئیس‌جمهوری، اعتبار خاصی برای آن اختصاص می یابد. حقیقت این است که طی سال‌های گذشته فرایند بودجه‌ریزی حاکم بر کشور عجیب و غریب است.

امیر افسردیر
بودجه تاکنون ابزاری برای مدیریت لحظه‌ای کشور بوده است. به عنوان مثال وقتی اعتراض‌های گسترده‌ای در مورد موضوعی مطرح می‌شود به توصیه رئیس‌جمهوری، اعتبار خاصی برای آن اختصاص می یابد. حقیقت این است که طی سال‌های گذشته فرایند بودجه‌ریزی حاکم بر کشور عجیب و غریب است. در این فرایند ابتدا سازمان برنامه و بودجه کشور از دستگاه‌ها می‌خواست بودجه مورد نیاز سال بعد خود را محاسبه و اعلام کنند اما پس از دریافت پیشنهاد دستگاه‌ها، آن را کنار می‌گذاشت و خود بودجه‌ای می‌نوشت و به مجلس شورای اسلامی تقدیم می‌کرد. مجلس نیز به نوبه خود بودجه پیشنهادی دولت را کنار می گذاشت و در نهایت، چانه‌زنی نمایندگان مجلس مشخص می‌کرد هر فعالیتی چقدر بودجه لازم دارد.
در کشورهای پیشرفته تصویب بودجه فرآیند بسیار کوتاهی دارد و مجلس به طور معمول همان بودجه پیشنهادی دولت را تصویب می‌کند. وظیفه اصلی نمایندگان مجلس، نظارت بر حسن اجرای بودجه است که پس از تصویب بودجه آغاز می‌شود اما متاسفانه در ایران نمایندگان مجلس هنگام بررسی بودجه پیشنهادی، در کار تخصصی بودجه‌ریزی دخالت کرده و حریم دولت را می‌شکنند اما پس از تصویب بودجه دیگر کاری به حسن اجرای آن ندارند و از وظیفه اصلی خود غافل هستند. در نظام بودجه‌ریزی افزایشی که تاکنون بر سیستم اقتصادی کشور حاکم بوده، اختیار کمتر از 5 درصد بودجه کشور در دست استان‌ها قرار دارد و سازمان برنامه و بودجه کشور اختیاردار اصلی است؛ در حالی که در سیستم بودجه‌ریزی برمبنای عملکرد، این نقص برطرف می‌شود و توسعه استان‌های کشور نیز شتاب بیشتری به خود می‌گیرد.
پاسخگو‌کردن دستگاه‌های اجرایی از پیامدهای مثبت بودجه عملیاتی است، زیرا مسئولان برای گرفتن تخصیص اعتبار باید به‌صورت ملموس با ارائه آمار دقیق و مستند عملکرد خود را به تصویر بکشند و بر این اساس، تغییر مسئولان نه یک موضوع سیاسی، بلکه یک موضوع عملکردی می‌شود. این پیامد مثبت، خلاف رویه کنونی است که در آن انتصاب‌ها نه بر اساس عملکرد بلکه مبتنی بر چانه‌زنی و روابط است. بودجه‌ریزی عملیاتی مبتنی بر حسابداری تعهدی و نظام بودجه‌ریزی افزایشی مبتنی بر حسابداری نقدی است. این اتفاقی بود که برای دولت یازدهم در سطح گسترده افتاد و دولت پیشین بدهی‌های سنگینی را برای آن به ارث گذاشت اما حسابداری تعهدی این نقص را برطرف می کند. دولت زمینه اجرای حسابداری تعهدی را که پیش‌فرض بودجه‌ریزی عملیاتی است، ایجاد کرده و بنابراین، پیش‌نیاز آماده است اما اجرای این سیاست به فهم مشترک دولت و مجلس بستگی دارد و مجلس نیز باید نقش نظارتی خود را به‌خوبی ایفا کند و از چانه‌زنی‌ها بپرهیزد.

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما