نابودی زیستگاه‌های آبزی‌پروری با انتقال آب کارون

نابودی زیستگاه‌های آبزی‌پروری با انتقال آب کارون

28 شهریور 1396 14:52

 کاهش کمیت آب بر میزان کیفیت تاثیرگذار است و نابودی زیستگاه‌های آبزی‌پروری‌، کاهش راندمان آبزی‌پروری، مهاجرت و کاهش تخم‌ریزی ماهی‌ها، از بین رفتن تالاب‌ها و کاهش صید از تبعات جبران‌ناپذیر انتقال آب کارون است.

 کاهش کمیت آب بر میزان کیفیت تاثیرگذار است و نابودی زیستگاه‌های آبزی‌پروری‌، کاهش راندمان آبزی‌پروری، مهاجرت و کاهش تخم‌ریزی ماهی‌ها، از بین رفتن تالاب‌ها و کاهش صید از تبعات جبران‌ناپذیر انتقال آب کارون است.
آبزی‌پروری امروزه یکی از مهم‌ترین منابع تولید مواد غذایی مورد نیاز انسان و همچنین مطمئن‌ترین راهکار برای کاهش فشار بر ذخایر آبزیان و صید بیش از اندازه از منابع آبی اعم از دریا و رودخانه‌هاست.
به گزارش تابانیوز، چند روز پیش، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان شیلات ایران اعلام کرد که صادرات آبزیان از 260‌میلیون دلار در سال 91 به 412‌میلیون دلار در پایان سال 95 رسید. سیاست‌های شیلات در چند سال گذشته، توسعه هرچه بیشتر و پایدارتر صنعت آبزی‌پروری در جامعه است.
اهمیت شیلات به‌دلیل سهم آبزیان در تامین بخشی از امنیت غذایی و نیاز روزانه پروتئین مصرفی جامعه روزبه‌روز در حال گسترش است. توجه به ظرفیت‌های بالقوه بخش شیلات، برنامه‌ریزی برای دستیابی به اهداف و ارتقای شاخص‌های مصرف آبزیان نیز نیازمند اقدامات متنوع زیر ساختی، تحقیقاتی، آموزشی، فرهنگی، اطلاعاتی و غیره در سطح ملی و منطقه‌ای است.
وضعیت آبزی‌پروری در ایران
با توجه به ارز‌آوری و اشتغال‌زایی زیاد صنعت پرورش ماهی، این صنعت می‌تواند گامی در مسیر رهایی از اقتصاد و صادرات تک محصولی باشد. طبق گفته مسئولان، صید ماهی از 500‌هزار تن در سال 91 به 610‌هزار تن در سال 95 افزایش یافته است. آبزی‌پروری از 238‌هزار تن به 470‌هزار تن افزایش یافت و در مجموع از 830‌هزار تن به یک‌میلیون و 70‌هزار تن رسیده است. همچنین تعداد شاغلان از حدود 200‌هزار نفر به 220‌هزار نفر افزایش یافته و سرانه مصرف آبزیان از 5/7 کیلو گرم به 6/10 کیلوگرم رسیده است.
این در حالی است که این عدد در دنیا 20 کیلوگرم است که باید اقدامات لازم برای افزایش این سرانه در خانواده‌ها انجام شود. براساس برنامه سال 96 میزان تولید شیلات باید به یک‌میلیون و 100‌هزار تن برسد که بیش از 54‌ درصد آن متعلق به صید و نزدیک به 46‌درصد به آبزی‌پروری تعلق دارد.
از آنجا که امکان افزایش عرضه محصولات آبزیان خوراکی از دریاها تقریبا منتفی است، افزایش تقاضا برای آبزیان باید از طریق آبزی‌پروری تامین شود. هر چند ممکن است ظرفیت‌های فیزیکی توسعه آبزی‌پروری در ایران روشن باشد، ضروری است چگونگی سودآوری تولید‌کننده‌ها و تقاضای بازار مورد بررسی قرار گیرد.
تحقیقات اقتصاد آبزی‌پروری نقش مهمی را در توسعه آبزی‌پروری دارد، ولی متاسفانه خلأ این تحقیقات در ایران به وضوح مشهود است. به‌گفته رئیس سازمان شیلات در بخش ماهیان گرمابی و میگو نگرانی از لحاظ تولید وجود ندارد و در بخش آبزی‌پروری نیز زیرساخت‌ها تامین شده است. اکنون بیش از 30 تا 35‌هزار تن ظرفیت تولید در کشور یا در دریا استقرار یافته یا در ساحل در حال جمع‌بندی برای استقرار در دریاست.
مشکلات زیست‌محیطی پرورش غیراستاندارد
پرورش بیش از اندازه و غیراستاندارد آبزیان در استخرهای پروش ماهی ضررهای زیادی به محیط‌زیست می‌زند. از این رو لازم است که این امر با وجود داشتن فواید بسیار اقتصادی، در چارچوب‌های استاندارد خاصی محقق شود. پساب یک مزرعه پرورش ماهی می‌تواند سه جزء آلوده‌کننده داشته باشد.
این سه جزء شامل مواد جامد معلق در آب، تقاضا برای اکسیژن بیولوژیک و بقایای داروها و مواد شیمیایی هستند. منابع این اجزا مواد غذایی مصرف نشده، مدفوع، ادرار و بقایای مواد و داروها هستند. اثرات مستقیم پساب یک مزرعه پرورش قزل‌آلا روی آب جاری در قسمت پایین‌دست رودخانه شامل افزایش کدورت آب و کاهش مقدار اکسیژن محلول آن می شود. این پساب حتی می‌تواند سبب افزایش درجه حرارت آب نیز بشود.
پساب می‌تواند به‌دلیل وجود آمونیاک، دی‌اکسید‌کربن و مواردی از این دست برای موجودات زنده اعم از گیاهی و جانوری سمی نیز باشد. پساب مزارع پرورش ماهی می‌تواند با آزاد کردن عوامل بیماری‌زا نیز مسبب آلودگی شود. اگرچه در حال حاضر پساب مزارع پرورش ماهی از نظر قانونی و به مفهوم معمول و متداول کلمه به‌عنوان آلودگی محسوب نمی‌شوند.
تغییرات ایجاد شده توسط پساب مزارع پرورش در محیط، می‌تواند به‌طور مستقیم بر منافع سایر استفاده‌کنندگان از آب که در مسیر آب و پس از مزرعه پرورش ماهی قرار می‌گیرند، نظیر کشاورزان، ماهیگیران و نیز سایر پرورش‌دهندگان ماهی، تاثیرات مخرب داشته باشد.
در صورتی که آب رودخانه‌ای که پساب مزرعه پرورش ماهی به داخل آن ریخته می‌شود، پیش از رسیدن به مدخل ورودی مزرعه پرورش ماهی بعدی که در مسیر جریان آب و پس از مزرعه اول قرار می‌گیرد از نظر خصوصیات شیمیایی کاملا به حالت اول بر‌نگردد، اثرات آلاینده پساب مزرعه پرورش ماهی روی محیط تا حد زیادی افزایش می‌یابد. رعایت استانداردهای زیست‌محیطی به منظور تقلیل آثار سوء‌زیست‌محیطی این‌گونه پساب‌ها مرهون مدیریت بهینه فعالیت صاحبان واحدهای تولیدی است.
تولید و پرورش ماهی ضمن تامین بخشی از پروتئین مورد نیاز کشور، از نظر اقتصادی هم قابل توجیه بـوده و ضمن ایجاد اشتغال، در پاره‌ای موارد از مهاجرت مردم به شهرها نیز جلوگیری خواهد کرد، ولی باید توجه داشت احداث و ایجاد بی‌رویه و بدون مطالعه این کارگاه‌ها ممکن است در آینده مشکلاتی را از نظر تامین بهداشت آب در پی داشته باشد.
بنابراین ضروری است سازمان‌ها یا موسسات صادرکننده مجوز فعالیت پروژه‌های پرورش ماهی قبل از تصمیم‌گیری جهت صدور مجوز و پروانه فعالیت، تمامی پیامدها و عواقب امر، اعم از مسائل اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را به‌دقت مدنظر داشته باشند و مجریان و دست‌اندرکاران احداث پروژه‌های پرورش ماهی نیز هنگام اجرای این نوع طرح‌ها، جوانب مختلف کار را کاملا مورد توجه قرار دهند تا با اتخاذ روش‌های صحیح و اصولی، درآینده شاهد بروز مشکلات جدی زیست‌محیطی نباشیم.
از بین رفتن تالاب‌ها و کاهش صید از تبعات جبران ناپذیر انتقال آب کارون است
تالاب شادگان از طریق رودخانه کارون تغذیه و تامین می‌شود و تنها برای پرکردن تالاب شادگان به 52 متر مکعب آب بر ثانیه نیاز است و حال با انتقال آب کارون و کاهش میزان دبی آن، اتفاقات زیست‌محیطی ناگواری برای تالاب شادگان رخ می‌دهد. تالاب شادگان در سال‌های 74 و 75 بدون هیچ‌گونه سرمایه‌گذاری سالانه 15‌هزار تن ماهی و جانوران آبزی را درون خود پرورش می‌داد.
کاهش کمیت آب بر میزان کیفیت تاثیرگذار است و نابودی زیستگاه‌های آبزی‌پروری، کاهش راندمان آبزی‌پروری، مهاجرت و کاهش تخم‌ریزی ماهی‌ها، از بین رفتن تالاب‌ها و کاهش صید از تبعات جبران‌ناپذیر انتقال آب کارون است.
 تلاش شیلات ایران در زمینه نجات بسیاری از گونه‌های ماهیان این منطقه قابل تقدیر است و اگر این تلاش‌ها نبود، در حال حاضر بسیاری از گونه‌ها منقرض شده بودند، اما باید توجه داشت که تکثیر مصنوعی ابزاری موقتی در اختیار مدیران است تا با حفظ موقت نسل گونه‌های در معرض خطر انقراض، موانع موجود در مسیر تولید‌مثل طبیعی گونه‌ها را برداشته و بقای نسل آنها را به صورت طبیعی تضمین کند.

shareاشتراک گذاری

نظرات شما