شورای حکام با طعم آمریکایی

گزارش «روزان» از نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌با محوریت برجام

شورای حکام با طعم آمریکایی

21 شهریور 1396 16:35

نشست دیروز (دوشنبه) شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در شرایطی برگزار شد که طی هفته‌های گذشته دولت دونالد ترامپ از طریق نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل فشار شدیدی را بر آ‌ژانس برای بیان بدعهدی ایران نسبت به توافق هسته‌ای اعمال کرده است.

گروه دیپلماسی: نشست دیروز (دوشنبه) شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در شرایطی برگزار شد که طی هفته‌های گذشته دولت دونالد ترامپ از طریق نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل فشار شدیدی را بر آ‌ژانس برای بیان بدعهدی ایران نسبت به توافق هسته‌ای اعمال کرده است. اکنون نشست اخیر شورای امنیت در ماه سپتامبر که پیش از نشست عمومی‌آژانس، برگزار می‌شود، به طور حتم تا حدود زیادی زیر سایه فشارها و مخالفت‌های شدید آمریکا قرار خواهد گرفت. باید وجود این، شایان ذکر است که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در جدیدترین راستی‌آزمایی و نظارت خود در جمهوری اسلامی‌ایران در پرتو قطعنامه 2231 (2015) شورای امنیت یک بار دیگر تایید کرد که ایران تعهداتش در چارچوب برجام را از گزارش قبلی تا‌کنون انجام داده است. یوکیو آمانو در گزارش اخیر خود که هفته گذشته در اختیار 35 عضو شورای حکام قرار گرفت، اعلام کرد که «آژانس به راستی‌آزمایی عدم انحراف مواد هسته‌ای اعلام شده در تاسیسات هسته‌ای و مکان‌های خارج از تاسیسات که به طور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرند (LOFs) و از سوی ایران درچارچوب موافقت‌نامه پادمان‌ها اعلام شده، ادامه می‌دهد.»
با وجود تمامی‌این تفاسیر، نمی‌توان گزارش‌های مثبت آژانس را تضمینی برای پایان مخالفت‌های آمریکا و دولت ترامپ با برجام دانست. دلیل این امر بیش از هر چیز در ارتباط با برنامه کاخ سفید برای عدم تایید تعهد تهران به برجام در ماه اکتبر از سوی رئیس‌جمهوری آمریکاست. در واقع، با نزدیک شدن به زمان تایید برجام از سوی ترامپ برای سومین بار، لابی‌ها و شخصیت‌های ضد ایرانی در کاخ سفید تمام توان خود را برای موجه جلوه دادن خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای به کار گرفته‌اند. با وجود این، سخنرانی آغازین آمانو درباره تعهد ایران به برجام و گزارش‌های چند وقت اخیر آژانس را می‌توان در مقام شکست طرح ضد ایرانی کاخ سفید قلمداد کرد. 
تایید مجدد تعهد ایران به برجام از سوی آمانو
مهم‌ترین بُعد آغاز نشست دیروز شورای حکام را می‌توان گزارش یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌به عنوان سخنرانی مقدماتی نشست فصلی شورای حکام دانست. به گزارش ایسنا، یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در سخنرانی آغازین خود در نشست فصلی شورای حکام آژانس در وین گفت: گزارش من درباره راستی‌آزمایی و نظارت بر جمهوری اسلامی‌ایران طبق قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل، فعالیت‌های مربوط به نظارت و راستی‌آزمایی آژانس در چندماه گذشته را پوشش می‌دهد. بنابر گزارش پایگاه اینترنتی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ‌آمانو در ادامه گفت: آژانس طبق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) از زمان اجرایی شدن این توافق از ژانویه 2011 به نظارت و راستی‌آزمایی تعهدات مرتبط ایران پرداخته است. ما به اجرای نقش خود طبق شروط تعیین‌شده در برجام مطابق با اقدامات پادمانی استاندارد آژانس به شکل عادلانه و بی‌طرف ادامه می‌دهیم. تعهدات مرتبط هسته‌ای ایران طبق برجام به طور کامل اجرا می‌شود. وی همچنین تصریح کرد: آژانس کماکان به راستی‌آزمایی عدم انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده در ایران طبق توافق پادمانی ادامه می‌دهد. ارزیابی‌ها در‌خصوص نبود مواد و فعالیت‌های هسته‌ای اعلام‌نشده در ایران همچنان ادامه دارد. آمانو افزود: ما همچنین به اجرای پروتکل الحاقی در ایران شامل دسترسی‌های تکمیلی به سایت‌ها و دیگر اماکن همان‌طور که مطابق با پروتکل‌های الحاقی در دیگر کشورها انجام می‌دهیم، ادامه خواهیم داد. ایراد این اظهارات از سوی آمانو تا حدود زیادی می‌تواند طرح ضد برجامی‌آمریکا را در نشست اخیر فصلی شورای حکام با شکست مواجه کند. با وجود تمامی‌اعمال فشارها، آژانس با عملکردی مستقل همچنان بر راستی‌ها و واقعیت برنامه اتمی‌ایران تاکید دارد. 
افزایش حضور بازرسان آژانس در مراکز هسته‌ای ایران
با افزایش فشارهای آمریکا در چند هفته اخیر و با وجود اینکه آژانس بعد از انعقاد برجام به‌طور منظم تاسیسات هسته‌ای ایران را مورد بازدید قرار داده، گزارش‌ها حاکی از آن هستند که حضور بازرسان در مراکز هسته‌ای ایران بیشتر شده است. در همین ارتباط، پایگاه اینترنتی شبکه بلومبرگ ادعا می‌کند که حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در مراکز هسته‌ای ایران افزایش یافته و تقریبا به دو برابر رسیده است. به گزارش روز دوشنبه ایرنا، این شبکه با اشاره به اطلاعاتی که به آژانس داده شده است، ادعا کرد: ایران تقریبا در هر ماه دو بازرسی ناگهانی و سرزده از تاسیسات هسته‌ای خود را تجربه کرده و این در حالی است که شمار بازرسی‌ها از پنج سال گذشته تقریبا دو برابر شده است. 
این شبکه افزود: این ارقام، ارزش توافق هسته‌ای را نشان می‌دهد و شاید به رفع تردیدها درباره کارآمدی برجام کمک کند. به نوشته این شبکه، براساس اطلاعات جدید به‌دست‌آمده، بازرسان آژانس طی 12 ماه از زمان اجرایی شدن توافق هسته‌ای، 402 بازدید از مراکز هسته‌ای و 25 بازرسی سرزده انجام دادند. 
این تارنما افزود: در حالی که آینده توافق هسته‌ای ایران با غرب از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا با تهدیدهایی مواجه شده، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌در گزارش 31 اوت (9 شهریور) خود اعلام کرد که ایران به تعهداتش در قبال توافق هسته‌ای پایبند بوده است. بلومبرگ تصریح کرد: برنامه هسته‌ای ایران بار دیگر در هفته جاری در دستور کار نشست فصلی آژانس قرار می‌گیرد. درادامه این گزارش آمده است: یکی از قدرتمندترین ابزارهای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، «دسترسی تکمیلی» یا «بازدیدهای ناگهانی و سرزده» است. بلومبرگ در ادامه مدعی شد:پیش از این به دلیل تهدیدهای دولت ترامپ بقای برجام با خطراتی مواجه شده بود. ترامپ در دوران رقابت‌های انتخاباتی علیه برجام موضع‌گیری کرده بود. 
همچنین، آندریاس پرسبو، مدیر اجرایی مرکز «ورتیک» در لندن که به دولت‌های اروپایی در مورد سیاست‌های هسته‌ای مشاوره می‌دهد، تصریح کرد: برجام، بازرسی‌ها از ایران را افزایش داده، تمامی‌تاسیسات اعلام‌‌شده این کشور تحت حفاظت بین‌المللی قرار گرفته و افزایش توانایی‌های هسته‌ای ایران را متوقف کرده است. این سطح افزایشی از شفافیت به نفع همه از جمله آمریکاست. مجموع این روند، نشان می‌دهد که با فشارهای اعمال‌شده از سوی آمریکا اکنون بیش از هر زمان دیگری بحث بازدیدها از تاسیسات هسته‌ای ایران مورد توجه قرار گرفته و با وجود افزایش بازدیدها، گزارش‌های مثبت آژانس در ارتباط با تایید تعهد تهران به برجام، می‌تواند آب پاکی را بر دستان آمریکایی‌ها بریزد و آنها را در رسیدن به هدف خود یعنی لغو برجام ناکام بگذارد. 
در همین زمینه، در مقام یک نمونه موردی از نظارت‌های آژانس بر تاسیسات هسته‌ای ایران می‌توان بر نیروگاه هسته‌ای اراک اشاره داشت. به گزارش ایسنا،‌ نظارت آژانس بر موجودی آب سنگین اراک در چارچوب پروتکل الحاقی و پس از اجرا شدن برجام انجام می‌گیرد. آژانس تنها بر اطلاعات و موجودی ذخایر آب سنگین نظارت دارد و نظارت و بازرسی دیگری در این کارخانه از جمله با نصب دوربین‌ها ندارد. با وجود اینکه ایران در ژانویه 2016 اطلاعات طراحی تاسیسات آب سنگین را در اختیار آژانس قرار داده است و در آن اعلام کرده که ظرفیت تولید اسمی‌آب سنگین این تاسیسات 16 تن است و ظرفیت واقعی آن حدود 20 تن، اما در اردیبهشت سال جاری یعنی در می‌2017 یک بار دیگر آژانس درخواست کرده است که ایران حداکثر ظرفیت این تاسیسات را اطلاع دهد؛ درخواستی که هنوز از سوی ایران پاسخ داده نشده است. گزارش یوکیو آمانو، در 16خرداد سال جاری (6 ژوئن 2017) از انتقال 19 تن آب سنگین به خارج از ایران خبر می‌دهد. 

shareاشتراک گذاری

نظرات شما