در این سال‌ها آب خوش از گلویم پایین نرفته است

کیانوش عیاری:

در این سال‌ها آب خوش از گلویم پایین نرفته است

20 شهریور 1396 14:17

نام کیانوش عیاری با توقیف و سانسور گره خورده است. او از جمله مستقل‌ترین فیلمسازان سینمای ایران است که کارنامه کاری او، لیست بلندبالایی از آثار مجوز نگرفته و اکران نشده را در خود جمع دارد و این باعث بسی اندوه و حسرت است که فیلمساز متبحر و خلاقی چون او، این‌گونه بیرون گود نگاه داشته شده و از تاثیرگذاری بر جامعه و مخاطب منع گشته است. این در حالی است که سینمای ایران در شرایط فعلی‌اش با تولید آثار کم‌مایه بی‌شماری که پرده سینماها را تسخیر کرده‌اند، به کیانوش عیاری و نگاه تیزبینانه او نیاز مبرم دارد.

گروه فرهنگ و هنر- نام کیانوش عیاری با توقیف و سانسور گره خورده است. او از جمله مستقل‌ترین فیلمسازان سینمای ایران است که کارنامه کاری او، لیست بلندبالایی از آثار مجوز نگرفته و اکران نشده را در خود جمع دارد و این باعث بسی اندوه و حسرت است که فیلمساز متبحر و خلاقی چون او، این‌گونه بیرون گود نگاه داشته شده و از تاثیرگذاری بر جامعه و مخاطب منع گشته است. این در حالی است که سینمای ایران در شرایط فعلی‌اش با تولید آثار کم‌مایه بی‌شماری که پرده سینماها را تسخیر کرده‌اند، به کیانوش عیاری و نگاه تیزبینانه او نیاز مبرم دارد. در همین راستا، کارگردان فیلم‌های «تنوره دیو»، «شبح کژدم»، «آن‌ سوی آتش»، «آبادانی‌ها»،«بودن یا نبودن»، «بیدار شو آرزو»،‌ «خانه پدری» و «کاناپه» قرار است همزمان با برپایی نوزدهمین جشن بزرگ سینمای ایران تقدیر شود و مراسم بزرگداشت او به همراه سه هنرمند دیگر در جشن نکوداشت خانه سینما برگزار خواهد شد. عیاری که به دلیل انجام برخی تدارکات برای فیلمبرداری سریال جدیدش (پس از سریال روزگار قریب) روزهای شلوغی را می‌گذراند، به بهانه فرا رسیدن روز ملی سینما و بزرگداشتی که قرار است برایش برگزار شود و نیز در شرایطی که برخی خبرها حاکی از آن است که  احتمالا به زودی شاهد اکران عمومی فیلم «خانه پدری» اش خواهیم بود، گفتگویی انجام داده است.  او در این گفتگو و پس از اشاره به نزدیکی روز ملی سینما و بزرگداشتش وحس و حالی که الان به سینما دارد، بیان کرد: «آدمی که دل شکسته و خسته باشد چه می‌تواند بگوید؟! چه حسی می‌تواند داشته باشد؟ از سال 63 که اولین فیلمم را ساختم و حتی دو سال قبل از آن هم که یک فیلم بلند برای تلویزیون ساخته بودم تا الان، همه کارهایم یا توقیف شده یا به نحوی اذیت و آزار شده‌اند. از این رو نمی‌دانم واقعا احساسم چگونه است؛ چون در این سال‌ها آب خوش از گلوی من پایین نرفته است که بخواهم چیزی را در عرصه حرفه‌ای خودم دوست داشته باشم یا برایم لذت‌بخش باشد. الان اصلا چیزی برای من نمانده که لذت‌بخش باشد.»
سرنوشت فیلم‌هایی که نادیده گرفته شدند
وی سپس با اشاره به برخی فیلم‌هایش ادامه داد: «سال 1363 که فیلم «تنوره دیو» را ساختم فقط و فقط کارشکنی دیدم، البته هر از گاهی مسئولی هم بوده که با مسائل من با حسن ‌نیت برخورد ‌کرده، نه با من بلکه با  دیگر فیلمسازان ولی من چون همیشه سکوت می‌کردم و غر نمی‌زدم و مسائلم را رسانه‌ای نمی‌کردم، شاید کمتر در معرض مخالفت‌ها قرار گرفته باشم.» عیاری گفت: «آن زمان «تنوره دیو» برای فستیوال دهلی انتخاب شد و این فستیوال در آن موقع یکی از پنج جشنواره الف دنیا بود؛ جشنواره‌ای که جانشین جشنواره جهانی تهران پس از انقلاب شده بود و بعدها از دهلی به قاهره منتقل شد. در آن مقطع فیلم مرا به بهانه اینکه باید زیرنویس شود به هلند فرستادند و در نهایت دیر رسید و هیچ اتفاقی هم برایش نیفتاد و شرایط به‌گونه‌ای پیش رفت که کاملاً معلوم بود خیلی علاقه‌ای وجود نداشته این فیلم به جشنواره برود، آن هم نه به خاطر اینکه تنوره دیو مسئله داشت، بلکه به نظر می‌آمد با خود من مسئله دارند و طبیعی است که تولیدی‌های من نیز تحت تأثیر نگاهی قرار گرفت که نسبت به من وجود داشت.» وی افزود: «بعد از آن نوبت به «شبح کژدم» رسید و بعد فیلم «آن سوی آتش» که دو سالِ تمام، نمایش داده نمی‌شد و ممنوع‌الخروج بود، چون آقایانی مسئول امور بین‌الملل تلویزیون در آن زمان بودند که می‌گفتند اگر این فیلم از کشور خارج شود، یک‌سری روزنامه‌های خارجی از آن مشتی آهنین و محکم علیه ایران درست می‌کنند و به سود ایران نیست که این فیلم به خارج از کشور برود و به این بهانه فیلم  دو سال توقیف شد، در حالی که تردید ندارم آن دو نفر مسئول وقت در سال 66 واقعا نگران آنچه می‌گفتند نبودند، بلکه به نگاه‌های شخصی چنان پوششی می‌دادند که کارشان موجه شود. بعد از آن نوبت به فیلم «آبادانی‌ها» رسید که به عنوان اولین فیلم سینمایی ایران به جشنواره کن دعوت شد، ولی از حضورش در این جشنواره جلوگیری شد؛ در حالی که آن سال شانس‌های برای موفقیت این فیلم وجود داشت.»
ترس و تنگ‌نظری مدیران در کمین فیلم‌های عیاری
عیاری با مرور بیشتر فیلم‌هایش که به مشکل برخورده بودند، به «خانه پدری» رسید و گفت: «درباره این فیلم هم انگار باز نظر شخصی بر هر چیزی اولی است، چون این فیلم کوچک‌ترین مسئله‌ای نداشته که هفت سال است در توقیف به سر می‌برد و اصلا چرا باید این اتفاق بیفتد؟ جز ترس، تنگ‌نظری و سوء‌تفاهم چه چیزی باعث این اتفاق شده است؟ درباره «کاناپه» هم بهتر است صحبت نکنم چون انتظاری ندارم؛ همان‌طور که به همه بازیگرانی که می‌خواستند موهای‌شان را برای بازی در فیلم کوتاه کنند، گفتم فکر نکنید این فیلم شما را به عرش می‌برد، چرا که کاناپه توقیف می‌شود.» او اظهار کرد: «من انتظاری نداشتم که این فیلم به آسانی امکانی برای عرضه پیدا کند؛ ولی انتظار دارم نگاهی مسلط بر اوضاع،  تشخیص دهد که اتفاقا نمایش فیلم کاناپه می‌تواند یک مقدار به تلاطم‌های دم افزون جامعه در جهت آرام‌تر شدن آن حداقل در یک وجه، کمک کند.» وی با اشاره به سختی‌هایی که پس از توقیف «خانه پدری» کشیده است، افزود: «شش سال طول کشید تا پس از خانه پدری دوباره بتوانم فیلم بسازم و باز هم می‌سازم، اما بعد از «کاناپه» دیگر هیچ نقش زنی را در خلوت یا در حضور محارمش با روسری نشان نخواهم داد، یعنی اصلاً به سمت گرفتن چنین صحنه‌هایی نمی‌روم، همه یا در مکان عمومی خواهند بود یا حذف می‌شوند.» عیاری در پاسخ به اینکه با این اوصاف آیا به اکران فیلم «کاناپه» امیدی دارد با بیان اینکه صد در صد امیدوار است، به انگیزه‌هایی که باعث ساخت این فیلم شدند اشاره و اظهار کرد:«همیشه از اینکه زن را در خلوت خودش با حجاب نشان دهم، خجالت می‌کشیدم و خجالت می‌کشم. هنگام ساخت سریال «روزگار قریب» هم همین حس را داشتم و وقتی فرح پهلوی و شمس را در سال 53 با حجاب تصویر کردم دیدم این یک دروغ خیلی جدی و دامنه‌دار است، چون سینمای مدعی واقع‌گرایانه ایران در قدم اول واقعیت را تحرف می‌کند، به همین دلایل بود که در کاناپه آنچه را به آن اعتقاد داشتم اجرا کردم.»
او گفت:«بزرگ‌ترین حسرت من این است که سال های زیادی را به خاطر مسائل بی ارزش از دست دادم. مثلا در انجمن تهیه‌کنندگان سینما عضو بودم و رئیس آنجا شدم، آن هم جایی که عباس شباویزها یا میثاقی‌ها حضور داشتند و نمی‌دانم آدمی که هنوز هم فیلمساز آماتور است، چرا باید رئیس انجمن تهیه کنندگان سینمای ایران شود؟ درواقع اینها دورانی بود که به نظرم به بطالت گذشت و حتی به نظرم بصیرتی را که به خاطر حضور در این مجامع داشتم ارزشی ندارد؛ درحالی که می‌توانستم فیلم بسازم.»  او در آخر درباره ساخت فیلمی جدید با اشاره به اینکه هنوز خبری از نمایش «خانه پدری» ندارد افزود: «فعلا در اولین قدم انتظار دارم خانه پدری اکران شود تا ببینم  گشایش اتفاق افتاده و بعد به واسطه آن قدم بعدی را بردارم. خانه پدری در سال 89 ساخته شد و می‌توانست در سال 90 اکران شود، آن وقت من هم روحیه داشتم تا بیشتر و بهتر کار کنم، اما تنگناهای خانه پدری باعث شد در ارتباط با ساخت فیلم بعدی هم به مشکل بخورم.»

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما