پشت پرده منفی شدن تراز تجاری

عوامل افزایش آمار واردات نسبت به صادرات از ابتدای سال

پشت پرده منفی شدن تراز تجاری

20 شهریور 1396 14:17

تراز تجاری ایران پس از واقعه‌ای استثنایی در سال گذشته بار دیگر منفی شد. بررسی عوامل این تراز از ردپای سه بخش مهم ارز، خودرو و نفت در بازگشت دوباره تراز منفی حکایت می‌کند. سال 95 بود که برای اولین بار در سه دهه اخیر، رویا رنگ واقعیت گرفت و تراز تجاری ایران توانست روی مثبت شدن را ببیند؛

گروه اقتصادی: تراز تجاری ایران پس از واقعه‌ای استثنایی در سال گذشته بار دیگر منفی شد. بررسی عوامل این تراز از ردپای سه بخش مهم ارز، خودرو و نفت در بازگشت دوباره تراز منفی حکایت می‌کند. سال 95 بود که برای اولین بار در سه دهه اخیر، رویا رنگ واقعیت گرفت و تراز تجاری ایران توانست روی مثبت شدن را ببیند؛ اتفاقی مهم در عرصه تجارت خارجی و اقتصاد ایران. این وضعیت تا اولین ماه سال جاری ادامه داشت، اما اگر آمار 5 ماهه تجارت خارجی در ایران رصد شود، معلوم می‌شود بار دیگر واردات از صادرات کالاهای غیرنفتی پیشی گرفته و همین امر دستمایه خوبی برای تحلیل‌های کارشناسانی است که معتقدند در همین شرایط موجود نیز امکان بازگشت به وضعیتی که در سال 1395 ایجاد شد، وجود دارد.
از ابتدای فروردین تا پایان مرداد سال‌جاری 17 میلیارد و 193 میلیون دلار کالا از ایران به بازارهای جهانی صادر شده، اما در مقابل حجم واردات کالا به ایران از 19 میلیارد و 442 میلیون دلار پیشی گرفته است. به این ترتیب این اختلاف نزدیک به دو میلیارد دلاری کوتاهی دوره تحقق آرزویی دیرین را در شرایطی به رخ می‌کشد که برخی از فعالان عرصه تجارت معتقدند می‌توان با برنامه‌ریزی و مدیریت شرایط را برای بهبود وضعیت در این حوزه مهیا کرد. شرایطی که منجر به مثبت شدن و مثبت ماندن تراز تجاری ایران شود. منفی شدن تراز تجاری ایران در حالی قابلیت بررسی بیشتر می‌یابد که این اتفاق با رشد منفی تجارت خارجی نیز همراه باشد. در 5 ماهی که گذشت، صادرات غیرنفتی ایران کاهشی برابر با 5 درصد را تجربه کرد. در عین حال میزان افزایش واردات در این دوره زمانی 16 درصد اعلام شده است.
قیمت ارز؛ متهم ردیف اول
قیمت دلار چهار سالی است که وضعیتی با ثبات دارد؛ اما با این حال بسیاری از کارشناسان بر این اعتقادند که عدم رشد متناسب قیمت دلار در این دوره زمانی، خود عاملی برای کاهش صادرات تلقی می‌شود. سال‌هاست بحث در این خصوص که قیمت ارز مناسب برای روان‌سازی صادرات چقدر است؟ در دستور کار قرار دارد. با این حال همواره عقب ماندن نرخ دلار از تورم، فنر نرخ ارز را فشرده کرده و عاملی بازدارنده برای صادرات محسوب می‌شود. به این ترتیب تورم ریالی و عدم تاثیر آن بر نرخ ریال، قدرت رقابت را برای تولیدکنندگان ایرانی کاهش می‌دهد و این نکته‌ای بسیار مهم در این عرصه تلقی می‌شود.
خودرو؛ متهم ردیف دوم
واردات خودرو نیز از متهمان منفی شدن تراز تجاری ایران در 5 ماهه سال‌جاری است. براساس این گزارش اتفاقاتی که در عرصه واردات خودرو رخ داده است، خود عاملی برای منفی شدن تراز تجاری ایران است. سامان‌دهی بازار خودروهای وارداتی و اقداماتی از این دست خود عاملی برای تسریع روند ترخیص خودروها وارداتی‌ای بود که پیش از این ثبت سفارش آنها صورت گرفته بود. وزارت صنعت، معدن و تجارت هم با هدف سامان‌دهی بازار خودروهای وارداتی ثبت سفارش خودرو را متوقف کرد. مجتبی خسروتاج نیز پیش از این اعلام کرد: تا زمان ابلاغ دستورالعمل و ضوابط واردات خودرو و نحوه همکاری با شرکت‌های خودروساز خارجی سایت ثبت‌سفارش واردات خودرو متوقف خواهد ماند.
نفت؛ متهم ردیف سوم 
نوسان قیمت نفت و میل آن به کاهش در بازارهای جهانی را می‌توان از دلایل تاثیرگذار در این حوزه دانست. بررسی جزئیات صادرات نیز نشان می‌دهد با نوسان قیمت نفت بر صادرات غیرنفتی ایران تاثیرگذار است، چراکه بخش مهمی از صادرات غیرنفتی ایران را تولیدات پتروشیمی و گازهای همراه نفت تشکیل می‌دهد. کاهش قیمت نفت بر کاهش قیمت این اقلام موثر بوده و درآمد صادراتی ایران را دستخوش کاهش می‌کند. در چهارماه ابتدایی سال ارزش وزنی و دلاری اقلام پتروشیمی و میعانات گازی صادراتی دستخوش کاهش شده است. میزان کاهش صادرات تولیدات پتروشیمی برابر با 4.2 درصد در فاصله فروردین تا پایان تیر و میزان کاهش صادرات میعانات گازی 3.7 درصد در همین دوره زمانی برآورد شده است.
صادرات و واردات جاده‌ای دوطرفه است
در همین ارتباط محمد لاهوتی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران در گفتگو با «روزان» درباره وضعیت تجارت خارجی ایران در چهار ماهه ابتدایی امسال پرداخت و عنوان کرد که در این بازه زمانی واردات از صادرات پیشی گرفته و تراز تجاری‌مان در این مدت دو میلیارد و 300 میلیون دلار منفی بوده است. او ادامه داد: افت شدید صادرات به امارات و هند بوده است که این اتفاق را مثبت ارزیابی می‌کنم، چراکه اینها بازارهای واسطه‌ای بودند که ما معمولا کالاهای‌مان را در زمان تحریم صادر می‌کردیم. هند به دلیل بدحسابی‌هایی که با تجار ایرانی کرده، سهمش کاهش پیدا کرده و صادرات به امارات به دلیل کاهش تحریم‌ها و مراودات مستقیم با کاهش مواجه شده است.
این فعال اقتصادی همچنین درباره وضعیت تراز تجاری در چهارماه نخست گفت:‌ در چهارماه نخست امسال حجم تجارت خارجی‌مان شش درصد رشد داشته، چون میزان سهم‌مان در تجارت جهانی بدون نفت 0.24 درصد است لذا این شش درصد رشد مثبت است. این رشدی بوده که در واردات اتفاق افتاده و صادرات کاهش پیدا کرده است. برخی معتقدند با این رویه واردات تشدید شده، ولی تجارت جاده‌ای دو طرفه است. ما باید هم صادرات داشته باشیم و هم واردات. در اینجا واردات سهم خود را افزایش داده و اشکال در این است که چرا صادرات نتواسته جایگاه خود را حفظ کند و سهم بیشتری را بگیرد. لاهوتی اضافه کرد: تراز تجاری‌مان در چهارماهه نخست امسال منفی بوده است. در این مدت 15 میلیارد و 800 میلیون تومان واردات داشتیم و 13 میلیارد و 459 میلیون دلار صادرات‌مان بوده که در مجموع تراز تجاری‌مان دو میلیارد و 341 میلیون دلار منفی بوده است.

shareاشتراک گذاری

نظرات شما