تعامل جهانی، تسامح و تعاون علمی

سه مولفه اعتدال اسلامی در سخنان رئیس جمهور در اجلاس آستانه:

تعامل جهانی، تسامح و تعاون علمی

20 شهریور 1396 14:17

حجت‌الاسلام و‌المسلمین دکتر حسن روحانی که روز گذشته و در جمع سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در آستانه پایتخت قزاقستان سخن می‌گفت، اظهار کرد: در واقع اگر بخواهیم رمز اعتلای علمی جهان اسلام در گذشته و آینده را در یک کلمه خلاصه کنیم باید از اعتدال اسلامی با سه مولفه تعامل، تسامح و تعاون سخن بگوییم.در ادامه گزیده‌ای از سخنان رئیس جمهور را مطالعه می‌کنید.

حجت‌الاسلام و‌المسلمین دکتر حسن روحانی که روز گذشته و در جمع سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در آستانه پایتخت قزاقستان سخن می‌گفت، اظهار کرد: در واقع اگر بخواهیم رمز اعتلای علمی جهان اسلام در گذشته و آینده را در یک کلمه خلاصه کنیم باید از اعتدال اسلامی با سه مولفه تعامل، تسامح و تعاون سخن بگوییم.در ادامه گزیده‌ای از سخنان رئیس جمهور را مطالعه می‌کنید.
«همه ما بر این مسئله اتفاق نظر داریم که «جهان اسلام» بخشی مهم و مؤثر، در منظومه جهانی است و توانمندی، پیشرفت و ثبات آن، مایه توانمندی، پیشرفت و ثبات جهان خواهد بود. روشن است که در ضعف، عقب‌ماندگی و از هم‌گسیختگی جهان اسلام نیز، صلح پایدار، توسعه همه‌جانبه و همگرایی مؤثر جهانی ناممکن می‌شود. پس همرأیی و همراهی و همکاری ما اعضای جهان بزرگ اسلام برای ورود به جهان توسعه یافته در واقع تلاشی مشترک، برای ساختن جهانی به دور از جهل، فقر، جنگ و خشونت است.
همکاری در حوزه علم و فناوری هم از آن حیث که نقش پیشران در توسعه بخش‌های مختلف اقتصادی را دارد، برای رشد و همگرایی کشورهای اسلامی تعیین کننده است و هم از آن جهت که با جوانان و دانشگاه‌ها سر و کار دارد و با ایجاد فضای امید و سازندگی و اشتغال‌زایی، ریشه‌های گرایش به افراط و تروریسم را می‌خشکاند، از اهمیت سیاسی و اجتماعی راهبردی برخوردار است.
هم‌اندیشی سران کشورهای اسلامی در این موضوع و در این مقطع زمانی، به دوجهت اهمیت ویژه دارد: نخست آنکه به سبب تحول عظیمی که عصر ارتباطات، در دسترسی‌های علمی و همکاری‌های فناورانه بدون محدودیت‌های مرزی فراهم آورده است. دوم آنکه هدایت و مدیریت «انقلاب چهارم صنعتی» که انقلاب فناوری و دگرگونی بنیادین در رابطه نوین انسان و هوش مصنوعی و مناسبات انسان‌ها در ساختارهای جدید اجتماعی است، نیازمند فرهنگی است که از قدرت جذب عناصر متغیر فناوری و محیط برخوردار باشد و همچون تمدن اسلامی با کسب علم و تجربه از تمدن‌های دیگر بشری، همگرایی و هم‌افزایی را، در میان خانواده بزرگ بشری سامان دهد.
دیروزِ جهان اسلام، دوران شکوفایی علمی، فرهنگی و تمدنی بود، آیا نمی‌شود که امروز آن نیز به سوی نوآوری، خلاقیت و رشد برود و در کنار عقلانیت و اخلاق، جهانی عاری از خشونت و افراطی‌گری را خلق کند؟
گر‌چه متاسفانه امروز بحران‌های متعددی جهان اسلام را به چالش کشیده است.
ادامه جنایات صهیونیست‌ها علیه مردم فلسطین، جنایات افراطیون در میانمار علیه مسلمانان روهینگیا، فجایع انسانی گروه‌های افراطی در سوریه و عراق، تداوم اقدامات نظامی علیه مردم یمن، نیاز به همبستگی و اتحاد امت اسلامی را از هر زمان دیگر بیشتر کرده است.
من افتخار نمایندگی ملتی را دارم که در دو دوره تمدنی پیش از اسلام، و پس از اسلام از پرچمداران علم و فرهنگ در تاریخ بشری بوده است.
مسلمانان با درس آموزی از قرآن کریم و آموزه‌های پیامبر اسلام از آغاز شکل‌گیری تمدن اسلامی، به فراگیری علوم مختلف از سراسر جهان روی آوردند. آنچه در این دوره پیشرفت‌های مادی را برای آنان فراهم کرد در واقع همان روحیه تساهل و رواداری منبعث از تعلیم صریح دین بود که جایگزین تعصبات گذشته شده بود.
 یکی از مظاهر این تسامح و رواداری در جهان اسلام، آزادی و آسایش پیروان دیگر ادیان در جامعه اسلامی بود که این سعه‌صدر و تسامح نه تنها مناظرات دینی و اعتقادی را در قلمرو اسلام ممکن ساخت بلکه موجبات تعامل و مشارکت پیروان سایر ادیان با مسلمانان در تـوسعه و بسط تمدن انسانی و تـرجمه و انتقال دانش‌های تمدن‌های دیگر به زبان عربی که زبان رسمی علم در آن روزگار بود شد و به تدریج تمدن اسلامی وارث و معمار فرهنگ قدیم شرق و غرب شد نه تقلید کننده صرف از فرهنگ‌های سابق، که تکمیل کننده آنها شد.
اما واقعیت تلخ آن است که این دوره شکوفایی و پیشرفت، تداوم نیافت و جامعه اسلامی در چند قرن اخیر از حرکت و زایندگی باز ایستاد و در مواجهه با فرهنگ غربی در مسابقه علم و فناوری عقب ماند. تمدن اسلامی از وقتی به رکود و انحطاط دچار شد که در دل آن، تعصبات قومی و محلی پدید آمد و وحدت و تسامحی که در آن بود از بین رفت. 
امروز، بار دیگر امت اسلامی در مواجهه با مرحله نوینی از جهش در تمدن بشری و در آستانه تحولات عظیم اقتصاد دانش بنیان، با یک انتخاب تاریخی روبه‌رو است. انتخاب میان «رویکرد فعال و اصیل و مشارکت‌جویانه»، که با حفظ اصالت‌های فرهنگی در تعاملی سازنده از تجارب و دستاوردهای دیگران نیز بهره می‌گیرد یا "رویکرد منفعلانه»‌ای که در طرف افراط به انزوا و در طرف تفریط، با خود‌باختگی منتهی می‌شود.
ما کشورهای اسلامی، برای اینکه صاحب علم و فن شویم باید هم جوامع خود را در درون برای این کار توانمند کنیم و هم در منظومه کشورهای اسلامی تحرکی نو در این زمینه به وجود آوریم.
جمهوری اسلامی در 10 سال اخیر، شاهد دستاوردهای مهمی در حوزه علم، فناوری و نوآوری بوده است. در 5 سال اخیر، رتبه ایران در تولید مقالات علمی از 34 به 16 ارتقا یافته است. 1100 دانشگاه در ایران تعداد افراد دارای تحصیلات دانشگاهی را از 2 میلیون و 400 هزارنفر به 4 میلیون و 800 هزار نفر رسانده است و ایران را درمیان 5 کشور دارای بیشترین دانش‌آموخته مهندسی قرار داده است.
مشارکت ایران در توسعه فناوری‌های جدید مانند بیو، نانو، علوم شناختی،انرژی‌های تجدیدپذیر،هوافضا، میکروالکترونیک و سلول‌های بنیادی به طور شایان توجهی افزایش یافته است. سیاست فعال دولت در حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان به تکوین و رشد هزاران شرکت در حوزه فناوری‌های جدید انجامیده است و صادرات محصولات با فناوری متوسط و بالا در ایران از 1.5 میلیارد دلار به 12.1 میلیارد دلار جهش پیدا کرده است. با چنین ظرفیت‌هایی است که به نام جمهوری اسلامی می‌گویم ما برای صلح، برای همزیستی، برای همکاری هرچه بیشتر با شما دولت‌های دوست و برادر به این اجلاس آمده‌ایم.
ما آمده‌ایم که بگوییم می‌توانیم و باید به نام علم و فناوری و به اتکای دیپلماسی علمی، زمینه‌های مشترک برای توانمندی هرچه بیشتر و ایجاد ظرفیت‌های مکمل در جهان اسلام را دنبال کنیم.
ورود قدرتمندانه کشورهای اسلامی به فضای رقابت و مشارکت در عرصه دانش و فناوری‌های نوین و نقش‌آفرینی سازنده در شکل‌گیری آینده مناسبات ثروت و قدرت جامعه جهانی، نیازمند سیاست‌گذاری و اولویت‌بندی در سطح ملی و فراملی است. اولویت‌های دوازده‌گانه‌ای که در سند برنامه 2026 در این اجلاس فراهم شده است، نکات مهمی را مورد توجه قرار داده است. در این میان توجه به «عامل انسانی و سرمایه اجتماعی» نقش محوری دارد. مردم، مهم‌ترین سرمایه‌های ما هستند. آنها باید ببینند که دستاورد سرمایه‌گذاری ما در علم و فناوری، به بهره‌مندی آنها و ریشه کنی فقر و بهبود وضع سلامت و رفاه آنان می‌انجامد.
این اجلاس ظرفیت آن را دارد که به نقطه عطفی در تاریخ همکاری‌های علمی جهان اسلام بدل شود.
بیاییم به دور از تفرقه‌افکنی‌های دشمنان اسلام و قدرت‌های جنگ‌طلب که نفع خود را در دوری ما از همدیگر می‌بینند، عرصه‌هایی نو برای همکاری‌های علمی و فناورانه و برای نوسازی هرچه بیشتر کشورها باز کنیم. فضا‌های مشترک سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را در جهان اسلام تا آنجا که می‌توانیم توسعه دهیم.
در واقع اگر بخواهیم رمز اعتلای علمی جهان اسلام در گذشته و آینده را در یک کلمه خلاصه کنیم باید از اعتدال اسلامی با سه مولفه تعامل، تسامح و تعاون سخن بگوییم. تعامل علمی با همه جهان  و پرهیز از انزوا، تسامح در مباحثات علمی و دوری از تعصب و تعاون علمی و پرهیز از تک‌روی.
یقین داشته باشیم که گام ما برای همگرایی و همسویی بی‌شک یاری خداوند را هم در پی‌خواهد داشت که:
إن تنصروالله ینصرکم و یثبّت اقدامکم.»

 

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما