برجام در ترازوی انصاف

14 شهریور 1396 20:27

بی‌انصافی برخی منتقدان نسبت به تحلیل دستاوردهای برجام باعث شده است تا آنها چشم خود را روی رهاوردهای ملموس این توافق تاریخی بسته و در مقابل از برجام انتظار معجزه داشته باشند. مخالفان و منتقدان دولت که در دوره نخست ریاست‌جمهوری «حسن روحانی» با تبلیغات منفی علیه سیاست‌ها و تصمیمات دولتمردان درصدد تخریب آنان بودند، باوجود رای قاطع مردم به انتخاب مجدد روحانی، هنوز هم از پا ننشسته‌اند.

برجام در ترازوی انصاف
بی‌انصافی برخی منتقدان نسبت به تحلیل دستاوردهای برجام باعث شده است تا آنها چشم خود را روی رهاوردهای ملموس این توافق تاریخی بسته و در مقابل از برجام انتظار معجزه داشته باشند. مخالفان و منتقدان دولت که در دوره نخست ریاست‌جمهوری «حسن روحانی» با تبلیغات منفی علیه سیاست‌ها و تصمیمات دولتمردان درصدد تخریب آنان بودند، باوجود رای قاطع مردم به انتخاب مجدد روحانی، هنوز هم از پا ننشسته‌اند. یکی از مهم‌ترین مسائل مورد توجه منتقدان دولت به برجام و دستاوردهای آن ارتباط می‌یابد؛ موضوعی که از تحلیل منصفانه این افراد به دور مانده است. برجسته‌سازی مشکلات کشور و ارتباط دادن آنها با اجرای توافق هسته‌ای به همراه نادیده‌انگاری دستاوردهای آشکار برجام از جمله ویژگی‌های مشترک این انتقادها به شمار می‌رود. به گزارش ایرنا، در بیان اهداف این دست از تحلیل‌های غیرواقع بینانه از برجام، «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه اوایل شهریور اظهار کرد: به خاطر مخالفت‌های داخلی از همان ماه ابتدای اجرایی شدن برجام به ویژه منتقدان توقع شق‌القمر از برجام داشتند که بخشی از این توقعات سیاسی بود. 
** انصاف در برشماری دستاوردها
به منظور تحلیل منطقی میزان اثربخشی برجام باید ابتدا مقایسه‌ای هر چند کوتاه بین دو شرایط پیش از توافق و پس از آن داشت. به دلیل تنش‌های ناشی از اختلاف 10 ساله هسته‌ای و گام‌های ناموفق در حل وفصل این بحران در دولت‌های نهم و دهم، کشورمان زیر بیشترین فشارهای بین‌المللی قرار گرفت. تحریم‌های آمریکا به تدریج ابعاد وسیع‌تری یافت و با ارجاع پرونده هسته‌ای ایران از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی‌به شورای امنیت سازمان ملل این موضوع رنگ وبوی سیاسی -امنیتی به خود گرفت که نتیجه آن تصویب 12 قطعنامه در شورای حکام آژانس و 6 قطعنامه در شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی‌ایران بود. 
در آن شرایط، دایره تحریم و تنگناها علیه ایران هر روز تنگ‌تر و روابط تهران با جهان محدودتر شد تا جایی که مراودات ایران به چند کشور نه چندان تاثیرگذار کاهش یافت. از طرفی، تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران بهانه‌ای شد تا شرکای قدیمی‌در ازای انرژی از ایران، از پرداخت نقدی بهای آن خودداری کرده و تولیدات و مصنوعات خود را در قالب تهاتر به کشور وارد کنند. در نتیجه رای مردم به دولت یازدهم با هدف تغییر شرایط دشوار و هزینه بر داخلی و بین‌المللی، برجام حاصل شد؛ توافقی که بسیاری از محدودیت‌های تحمیلی گذشته را برداشت و افق روشنی را پیش چشم ملت و مسئولان ترسیم کرد. 
در سایه همین توافق و تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت با شماره 2231، تمام قطعنامه‌های این شورا و نیز شورای حکام برداشته شد. پس از توافق نهایی بین تهران و قدرت‌های بزرگ، ایران‌هراسی ساختگی توسط دشمنان جمهوری اسلامی ‌تاثیر و جذابیت خود را از دست داد و دیگر فعالیت‌های هسته‌ای ایران به عنوان تهدیدی برای امنیت جهان تلقی نمی‌شود. افزون برآن، غرب که پیش از توافق حاضر نبود حتی یک پیچ و مهره از تاسیسات هسته‌ای ایران باقی بماند به دنبال مذاکرات دو ساله، سرانجام به خواسته‌های ایران تن داد و تنها به محدودیت برنامه هسته‌ای کشورمان بسنده کرد. در این توافق، برای نخستین بار در تاریخ جهان بود که کشوری با توسل به مذاکره و بدون درگیری از زیر فصل هفتم خارج می‌شد؛ فصلی که ایران را به عنوان خطر و تهدید علیه جهان معرفی می‌کرد. جالب‌تر آنکه رایزنان و تیم دیپلماسی کشورمان خود نیز در نگارش این قطعنامه دست داشته‌اند. 
** انتظارات منطقی از برجام 
برجام به عنوان یک توافق چند‌جانبه و بین‌المللی به گشایش‌های قابل ملاحظه‌ای به ویژه در حوزه تعاملات تجاری و اقتصادی جمهوری اسلامی‌منجر شد که در نوع خود بی‌سابقه بوده است. پس از یک دهه ضعف در مناسبات بیرونی، برجام کلید توسعه تعاملات خارجی بین ایران و کشورهای مختلف جهان، از قاره آسیا گرفته تا اروپا و آمریکا شد. دستاوردهای برجام را می‌توان در دو دسته «آنی» و «آتی» جای داد. بسیاری از منتقدان و مخالفان با استناد به برخی موانع اجرای برجام، دستاوردهای آنی و موقت توافق را هدف قرار می‌دهند اما اهمیت رهاوردهای آتی برجام که زمانبر و اثرگذارترند، از نگاه آنان دور مانده است. در همین ارتباط، وزیر امور خارجه کشورمان چند روز پیش تاکید کرد که «برجام گچ را از پای شکسته ایران در برخورد با تحریم‌های ناعادلانه و غیرقانونی آمریکا، اروپا و سازمان ملل باز کرد. اگر ایران بخواهد بعد از این قهرمان دو و میدانی در اقتصاد و تعاملات مالی و بانکی‌اش شود، این مسائل به عوامل بسیار دیگری بستگی دارد». با وجود دستاوردهای چشمگیر برجام اما نباید همه مسائل و مشکلات هرچند جزئی و بی‌ربط در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و. . . را به این توافق نسبت داد. 

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما