برجام نقض نشده، بزرگ‌نمایی نکینم

بررسی ابعاد حقوقی و سیاسی تحریم‌های جدید کنگره آمریکا نسبت به برجام، در گفتگو «روزان» با دکتر محمد محبی؛

برجام نقض نشده، بزرگ‌نمایی نکینم

8 مرداد 1396 14:44

محمد محبی: متن اصلی تحریم‌های جدید کنگره آمریکا را با دقت مطالعه کرده‌ام؛ در آن برجام نقض نشده است

گروه دیپلماسی: تصویب تحریم‌های جدید در کنگره آمریکا و واکنش‌های ایران به آن، بیش از هر زمان دیگری، بحث امکان لغو برجام را مطرح کرده‌است. در واقع، متعاقب تصویب طرح تحریم‌ کشورهای ایران، روسیه و کره‌شمالی در مجلس نمایندگان و متعاقبا مجلس سنای آمریکا، بحث پیرامون ابعاد مختلف و زاوایای خاص این تحریم‌ها، همچنان در مقام مهم‌ترین سوژه رسانه‌های داخلی کشورمان و نیز رسانه‌های خارجی مطرح شده است. از یک سو، بر اساس اعلام سارا سندرز، سخنگوی کاخ سفید، این تحریم‌ها از سوی دونالد ترامپ مورد تایید قرارخواهدگرفت و از سوی دیگر، متعاقب اقدام ایران به آزمایش و پرتاب موشک ماهواره‌بر به فضا، کشورهای اروپایی طرف قرارداد در برجام یعنی انگلستان، فرانسه و آلمان نیز تهران را به نقض قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متهم کرده‌اند.
در این شرایط، در فضای داخلی کشورمان، دو گروه شکل گرفته است. یک گروه که خواهان بزرگ جلوه دادن بیش از حد تحریم‌های آمریکا هستند و آن را نقض مسلم برجام می‌دانند و خواهان خروج سریع ایران از این معاهده بین‌المللی هستند. در مقابل گروه دیگر، در پی اثبات این موضوع هستند که تحریم‌های جدید آمریکا به طور مستقیم نقض برجام نیست و فقط می‌بایست در برابر تحریم‌های غیر هسته‌ای آمریکا، تدابیر و راهبردهای مناسب را در پیش گرفت. واقعیت آن است که در شرایط کنونی اتخاذ هر نوع رویکرد شتاب‌زده و واکنش تند نسبت به تحریم‌های آمریکا می‌تواند نتایج نامناسبی را برای کشورمان به همراه داشته باشد. حتی اگر روند تحولات منجر به لغو برجام شود، ضروری است که این موضوع به نام آمریکا و دونالد ترامپ ثبت شود. همان‌گونه که ریچارد هاس؛ رئیس اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا تاکید می‌کند، خروج از توافق هسته‌ای خطایی راهبردی برای دولت متبوع‌اش خواهد بود. هاس در توییتر خود می‌نویسد: «خروج از توافق هسته‌ای یک خطای راهبردی است که آمریکا را منزوی و بحرانی غیر‌موجه با ایران ایجاد خواهد کرد، در حالی که آمریکا باید روی کره شمالی متمرکز باشد.» راهبرد مناسب برای کشورمان نیز می‌تواند تعهد به برجام تا لحظه واپسین باشد؛ زیرا در این صورت نزد افکار عمومی و در سطح مجامع بین‌المللی ایران می‌تواند موضع بالادست بودن خود را حفظ کند. با وجود تمامی این تفاسیر ضروری است که به ابعاد مختلف و روند واکنش‌های اخیر به تحریم‌های آمریکا و روند تحولات مربوط به آن توجه شود. 
پرتاب موشک ماهواره‌بر و اعتراض کشورهای اروپایی
در اولین واکنش جدی نسبت به تحریم‌های جدید آمریکا روز پنج‌شنبه هفته گذشته، ایران موشک ماهواره‌بر سیمرغ را به فضا فرستاد؛ اما همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، این اقدام با واکنش جدی از سوی آمریکا و کشورهای اروپایی مواجه شد. در مهم‌ترین واکنش، سه کشور اروپایی امضا کننده توافق هسته‌ای و آمریکا پرتاب موشک ماهواره‌بر ایران را محکوم کردند و مدعی شدند که این اقدام با قطعنامه 2231 شورای امنیت ناسازگار است. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، انگلیس، آلمان، فرانسه و آمریکا با انتشار بیانیه‌ای مشترک پرتاب موشک ماهواره‌بر ایران را با قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل که در تایید توافق هسته‌ای به تصویب رسید ناسازگار دانستند و مدعی شدند که این فعالیت‌ها منطقه را بی‌ثبات می‌کند. در این بیانیه آمده است: ما این اقدام را محکوم می‌کنیم. ما از ایران می‌خواهیم تا هیچ موشک بالستیکی را بیش از این پرتاب نکند و فعالیت‌های مرتبط را انجام ندهد.
همچنین، نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل مدعی شد: ایران در حال زیرپا گذاشتن تعهدات خود است و ما نمی توانیم به آنها اطمینان کنیم. آمریکا در دولت کنونی به ایران اجازه نخواهد داد از مسئولیت رفتارهایی که منافع ما و متحدان ما را تهدید می‌کند، شانه خالی کند. او افزود: ما همچنین به اعمال پیامدهایی تا زمانی که ایران این اقداماتش را متوقف و به طور کامل با قطعنامه‌های شورای امنیت همکاری کند، ادامه می‌دهیم. واقعیت آن است که کشورمان باید توجه بیشتری نسبت به مواضع کشورهای اروپایی داشته باشد؛ زیرا تا کنون این کشورها مواضع حمایتی و مثبتی را نسبت به برجام و ایران داشته‌اند و حتی این سیگنال را مخابره کرده‌اند که حاضرند در دفاع از برجام در تقابل با آمریکای ترامپ قرار گیرند. 
تحریم 6 نهاد ایرانی از سوی آمریکایی‌ها، پس از پرتاب موشک ماهواره‌بر سیمرغ
در واکنشی دیگر، وزارت خزانه‌داری آمریکا به شکلی جدی به پرتاب موشک ماهواره‌بر ایران واکنش نشان داد. به گزارش رویترز، وزارت خزانه‌داری آمریکا پس از پرتاب آزمایشی موشک ماهواره‌بر سیمرغ توسط ایران، شش نهاد ایرانی را که به گفته مقام‌های واشنگتن مرتبط با صنایع موشکی ایران هستند به فهرست تحریم‌های خود افزود. بر این اساس، شش نهاد وابسته به گروه صنعتی شهید همت که به ادعای وزارت خزانه‌داری آمریکا نقشی کلیدی در برنامه موشکی ایران دارند، در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. بر این اساس تمام دارایی‌های این شش شرکت مسدود، و شهروندان آمریکایی از دادوستد با آنها منع شدند. «استیو منوچین» وزیر خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا در خصوص تحریم‌های جدید علیه این نهادهای ایرانی آن را برآمده از نگرانی‌های ایالات متحده آمریکا از «توسعه برنامه موشکی و رفتار تحریک‌آمیز ایران دانست». وزیر خزانه‌داری آمریکا با تکرار برخی از ادعاها افزود: «واشنگتن به رویکرد خود علیه ایران و برنامه موشکی این کشور تا زمانی که آن را تحریک‌آمیز قلمداد کند، خواه برنامه موشکی ماهواره‌ای باشد و خواه موشک‌هایی که در اختیار یمن برای حمله به عربستان سعودی قرار می‌دهد، ادامه خواهد داد.» این شش نهاد جدید تحریم شده در زمینه ساخت قطعات موشک، ساخت موتورهای موشک با سوخت مایع و جامد، تامین سوخت موشک، سیستم ‌های هدایت شونده و کنترل موشک و همچنین تحقیق در خصوص توسعه موشکی فعال بوده‌اند.
علاوه بر این اقدام مجلس نمایندگان آمریکا روز جمعه هفته گذشته، با قاطعیت آرای قانون اختیارات نهادهای اطلاعاتی آمریکا را در مورد کشورهای ایران، روسیه، چین، کوبا و کره شمالی به تصویب رساند. به گزارش خبری کنگره (هیل)، این قانون بودجه سازمان سیا، دفتر ریاست سازمان اطلاعات ملی، آژانس اطلاعات دفاعی، آژانس امنیت ملی و دیگر برنامه‌های مربوطه اطلاعاتی را تعیین می‌کند. این قانون آژانس‌های اطلاعاتی را موظف می‌کند تا در صورت آگاهی از اینکه یک مقام در داخل قوه مجریه اطلاعات محرمانه را خارج از کانال‌های ارتباطی معمول برای یک طرف متخاصم خارجی فاش کند، این موضوع را طی یک هفته با کمیته‌های اطلاعاتی مجلس نمایندگان یا سنا در میان بگذارند. در مجموع، این واکنش‌ها نشان می‌دهد که دولت آمریکا برای ضدیت با برجام و حتی لغو آن تلاش‌های فزاینده خود را آغاز کرده است. 
ایران هیچ‌گاه سلاح هسته ای تولید نخواهد کرد
در مقابل اقدامات و واکنش‌های شدید آمریکایی‌ها محمد جواد ظریف نسبت به این اتهام که پرتاب موشک ماهواره‌بر ایران، نقض قطعنامه 2231 شورای امنیت و برجام است، واکنش نشان داد. به گزارش ایسنا، محمدجواد ظریف، وزیرامورخارجه کشورمان، هرگونه اتهامی را مبنی بر اینکه ایران با پرتاب موشک ماهواره‌بر خود مرتکب اقدامی غلط شده است، رد و تاکید کرد که جمهوری اسلامی به طور کامل به توافق هسته‌ای عمل می‌کند و لفاظی و اقدامات آمریکا علیه ایران نشان دهنده سوء‌نیت آن است. وزیر امور خارجه کشورمان تاکید کرد: ایران سلاح هسته‌ای تولید نمی‌کند و نخواهد کرد؛ بنابراین اصولا نمی‌تواند چیزی تولید کند که برای حمل آنها (سلاح هسته‌ای) طراحی شده باشد ...
تصویب کلیات طرح مقابله با اقدامات خصمانه آمریکا در کمیسیون امنیت ملی
علاوه بر گفته‌های محمد جواد ظریف در اقدامی جدی‌تر، مجلس شورای اسلامی کلیات طرح مقابله با اقدامات اخیر آمریکا را تصویب کرد. به گزارش ایسنا، اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس امروز در جلسه‌ای فوق العاده به بررسی کلیات طرح مقابله با اقدامات تروریستی و ماجراجویانه آمریکا در منطقه با حضور عراقچی و قشقاوی؛ معاونان وزیر خارجه و مقامات ارشد این وزارتخانه پرداختند. بعد از بحث و بررسی، کلیات این طرح با رأی مثبت تمامی نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس حاضر در این جلسه فوق‌العاده به تصویب رسید. کمیسیون امنیت ملی در جلسه بعدی که به احتمال زیاد هفته آینده برگزار خواهد شد،‌ وارد بررسی جزئیات این طرح می‌شود.
 با تمام این تفاسیر برای بررسی دقیق‌تر موضوع طرح تحریم‌های کنگره آمریکا و بررسی ابعاد حقوق آن نسبت به برجام، «روزان» با دکتر محمد محبی، کارشناس مسائل آمریکا، گفتگو داشته است.
بحران‌سازی با ایران، ابزار ترامپ برای پایان دادن به پرونده ارتباط با روس‌ها در انتخابات
محمد محبی، با تاکید بر اینکه روند تحولات در مسیر خطرناک پیش می‌رود، تصریح کرد: «در شرایط کنونی ترامپ و جمهوری‌خواهان به شکل جدی درگیر در پرونده دخالت روسیه در انتخابات آمریکا هستند و برای پایان دادن به تمرکزها بر روی این مسئله، در پی تست کردن بحران در نقاط مختلف جهان هستند. این مناطق عبارتند از سه کشور کره شمالی، سوریه و ایران. در عرصه بحران سوریه به دلیل درگیر بودن بازیگران مختلف بین‌الملل و حضور گسترده و مستقیم روسیه در بحران، آمریکایی‌ها و ترامپ به وضوح می‌دانند که مجالی برای ماجراجویی و عرض اندام بیش از اندازه ندارند. همچنین، در بحران کره شمالی، علی‌رغم اینکه آمریکایی‌ها در ظاهر نشان می‌دهند در پی تشدید بحران هستند، اما در عرصه عمل به هیچ عنوان نمی‌خواهند که بحران به اوج برسد و یا پایان پیدا کند؛ زیرا اگر کره شمالی نباشد، نیاز به حضور آمریکا در حوزه پاسفیک کاهش پیدا می‌کند. در شرایط کنونی نیز واشنگتن در پی افزایش حضور در پاسفیک و کاهش حضور در خاورمیانه است.»
محبی در ادامه افزود: «با این اوصاف، به نظر می‌رسد مناسب‌ترین مکان برای ماجراجویی در عرصه بین‌المللی ورود به خضومت با ایران است. در حقیقت، برای این بحران‌سازی ترامپ و مشاورانش در پی لغو برجام هستند؛ آن‌ها معتقدند که باراک اوباما و جان کری امتیازات بیش از حدی به ایران داده‌اند. هر چند در عرصه واقعیات این گفته بسیار نادرست و قابل نقد است؛ اما به عنوان یک واقعیت از سوی دستگاه وزارت خارجه آمریکا پی‌گیری می‌شود. از سوی دیگر، تک‌تک افرادی که در دولت ترامپ خواهان سیاست حضور در داخل و عدم ورود به مسائل خارجی بودند، در قالب روندی مشخص حذف شده‌اند. مهم‌ترینِ این افراد مایک فلین و استیو بنون بودند که جایگزین آن‌ها افرادی شدند که به شدت ضد ایران هستند. »
این کارشناس مسائل آمریکا در بخشی دیگر از گفته‌های خود تاکید کرد: «در مجموع این روند به نظر می‌رسد ایران و برجام مهم‌ترین جایی است که آمریکایی‌ها می‌تواند در آن ماجراجویی‌های خود را پی‌گیری کنند. آن‌ها به‌وضوح می‌دانند که بحران‌های کره شمالی و سوریه نمی‌توانند موفق باشند؛ از همین جهت تلاش می‌کنند بحران با ایران را در پیش بگیرند. با تمام این اوصاف، اما نباید از یک مسئله گذار کرد و آن این است که که طرح تحریم‌های جدید کنگره نقض حقوقی برجام نیست. تصویب قاطعانه تحریم‌ها، نشانگر تجمیع و روشمند کردن تحریم‌هایی که در گذشته نیز بر علیه ایران، کره شمالی و روسیه تحمیل شده است. در حقیقت، متن اصلی و کامل طرح تحریم‌های جدید کنگره آمریکا را با دقت مطالعه کرده‌ام؛ متن کنگره ظرایف حقوقی خاصی دارد و در آن برجام نقض نشده است. تحریم‌های فعلی همان تحریم‌هایی هستند که قبلا نیز بر ایران تحمیل شده بود و اکنون در شکلی جدی‌تر مطرح شده است.»
وحدت و همدلی ملی مهم‌ترین ابزار مقابله در برابر تحریم‌ها
این کارشناس مسائل بین‌المللی، در بخشی دیگر از گفته های خود در ارتباط با مهم‌ترین راهبردها برای مقابله ایران در برابر تحریم‌ها و موضوع امکان لغو برجام اظهار کرد: «بهترین و مناسب‌ترین راهبرد حفظ وحدت و همدلی ملی میان مردم با دولت از یک سو و جناح‌های سیاسی با یکدیگر از سوی دیگر است. آن‌هم وحدت ملی‌ای که راستین باشد و نه فقط در شکل صوری و ظاهر طرح شود. علاوه براین باید وزارت خارجه کشورمان و در راس آن محمد جواد ظریف با تامل بیشتر در برابر ابعاد حقوقی برجام برخود کند؛ یعنی ضروری‌است که ظریف بار دیگر با کشورهای اروپایی وارد مذاکره شود. واقعیت آن است که باید برای هر سناریویی آمادگی لازم را داشته باشیم. حتی در صورتی که دیپلماسی و روند گفتگو با مشکل و مانع مواجه شد، ضروری است که برای برخوردهای دیگر آمادگی داشته باشیم.»

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما