گزارش «روزان» از سفر اردوغان به منطقه خلیج فارس با هدف تنش‌زدایی میان کشورهای عربی

نئوعثمانی‌گرایی اردوغانی به بهانه حل بحران قطر

3 مرداد 1396 16:12

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در قالب سفری دو روزه از یک‌شنبه هفته جاری به منطقه خلیج فارس سفر کرد. اردوغان و هیات همراه او که شامل ژنرال خلوصی آکار؛ رئیس ستاد مشترک ارتش، مولود چاووش اوغلو؛ وزیر امورخارجه، نهاد زیبکچی؛ وزیر اقتصاد، برات آلبایراک؛ وزیر انرژی و منابع طبیعی، نورالدین جانیکلی؛ وزیر دفاع ملی و حاکان فیدان؛ رئیس سازمان اطلاعات ترکیه هستندکه به عنوان پنجمین تلاش سیاسی کشورهای مطرح جهانی برای حل بحران قطر با چهار کشور عربی عربستان، امارات، مصر و بحرین به منطقه خلیج فارس پای گذاشته‌اند. پیش از هیات سیاسی ترک، وزاری امور خارجه آمریکا، فرانسه، آلمان و انگلیس تلاش کرده‌بودند که اختلافات به وجود آمده را حل کنند؛ اما هیچ یک از این تلاش‌ها با موفقیت خاصی همراه نبود.

گروه دیپلماسی: ‌رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در قالب سفری دو روزه از یک‌شنبه هفته جاری به منطقه خلیج فارس سفر کرد. اردوغان و هیات همراه او که شامل ژنرال خلوصی آکار؛ رئیس ستاد مشترک ارتش، مولود چاووش اوغلو؛ وزیر امورخارجه، نهاد زیبکچی؛ وزیر اقتصاد، برات آلبایراک؛ وزیر انرژی و منابع طبیعی، نورالدین جانیکلی؛ وزیر دفاع ملی و حاکان فیدان؛ رئیس سازمان اطلاعات ترکیه هستندکه به عنوان پنجمین تلاش سیاسی کشورهای مطرح جهانی برای حل بحران قطر با چهار کشور عربی عربستان، امارات، مصر و بحرین به منطقه خلیج فارس پای گذاشته‌اند. پیش از هیات سیاسی ترک، وزاری امور خارجه آمریکا، فرانسه، آلمان و انگلیس تلاش کرده‌بودند که اختلافات به وجود آمده را حل کنند؛ اما هیچ یک از این تلاش‌ها با موفقیت خاصی همراه نبود.
اکنون نیز این موضوع مطرح است که تا چه اندازه می‌تواند با موفقیت همراه باشد. علاوه بر این سفر اردوغان در شرایطی انجام می‌گیرد که به دلیل تندروی‌های اسرائیلی‌ها در موضوع ورود مسلمانان به مسجد الاقصی، اختلافات دیپلماتیک شدیدی میان دو کشور به وقوع پیوسته است. از این رو، سفر هیات ترک می‌تواند نماد این موضوع باشد که اردوغان در قامت سلطان عثمانی و خلیفه مسلمین قصد دارد، میان کشورهای حاضر در جهان اسلام صلح ایجاد کند. نماد بارز این امر را می‌توان در سخنان اردوغان پیش از آغاز سفر خود به سه کشور کویت، قطر و عربستان سعودی در مصاحبه مطبوعاتی در فرودگاه آتاتورک استانبول به وضوح مشاهده کرد. اردوغان در گفته‌های خود تصریح کرد: «ما از وجود مشکلات به هر بهانه و شکل ممکن میان برادران خود در خلیج فارس بسیار ناراحت هستیم و این موضوع را درست نمی دانیم. امروز در مقطعی از تاریخ قرار داریم که به عنوان مسلمان باید بیش از هر زمان دیگری با همدیگر متحد شده و صف‌های خود را فشرده‌تر سازیم.» او در بخش دیگری از اظهاراتش در مورد اقدامات اخیر رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان و اعمال محدودیت در مسجدالاقصی گفت: «مسجدالاقصی برای امت اسلامی افتخار و مقدس است. نمی‌توان انتظار داشت زمانی که غرور و افتخار مسلمانان دچار خدشه شده است، دنیای اسلام سکوت کند. ما نیز موضع خود را به قوت بیان می‌کنیم. البته هرگونه واکنشی باید در چارچوب قوانین باشد. نباید در آزادی عبادت سایر ادیان مداخله کنیم. ما از رژیم اسرائیل می‌خواهیم که براساس ارزش‌های انسانی رفتار کنند.» بین این اظهارات از سوی اردوغان به وضوح نمایان است که دو هدف به صورت همزمان از سوی او و هیات سیاسی دولت ترکیه انجام می‌گیرد. یکی تلاش برای حل اختلافات میان مسلمانان با زمینه اختلاف مشترک همه با رژیم صهیونیستی و دیگری، ایفای نقش برادر بزرگ‌تر در جهان اسلام. با این وجود، بر سر راه رویاهای اردوغان برای رهبری جهان اسلام موانع زیادی وجود دارد که شاید هیچ‌گاه او را به تحقق آرزوی خود نرساند.
دیدار اردوغان و ملک سلمان در جده
آنچنان که اردوغان پیش از سفر به منطقه خلیج فارس اعلام کرده بود، مهم‌ترین بخش سفر او را می‌توان دیدار با پادشاه عربستان ارزیابی کرد. در فرودگاه استانبول اردوغان تاکیده کرد بود که یکی از عوامل موثر در حل این بحران پادشاه عربستان است؛ برهمین اساس با پادشاه عربستان گفتگو خواهم کرد. همچنین، در بخشی دیگر از گفته‌های خود رئیس‌جمهور ترکیه بر اهمیت روابط اقتصادی خود با عربستان تاکید کرده بود و در استانبول تاکیدکرد:« ما از همه برادران عربستانی، اماراتی و دیگر برادرانمان در کشورهای حوزه خلیج (فارس)حمایت می‌کنیم. ما می‌خواهیم که همکاری‌های خود را با آنها ادامه دهیم. همانطور که قبلا گفتم، مشکلات سیاسی موقت و گذرا هستند؛ اما ارتباطات اقتصادی همیشگی هستند.»متعاقب این گفته‌ها روز یک‌شنبه پادشاه عربستان مذاکراتی با رئیس‌جمهوری ترکیه در کاخ السلام جده انجام داد.
به گزارش ایسنا، به نقل از روسیا الیوم، در جریان مذاکرات میان سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه که سفر خود به کشورهای عربی خلیج فارس را با حضور در عربستان آغاز کرد، روابط میان دو کشور و همچنین اوضاع و تحولات در منطقه و تلاش‌ها برای مبارزه با تروریسم و منابع حمایت مالی از تروریسم مورد بررسی قرار گرفت. خبرگزاری آناتولی نیز گزارش داد که پادشاه عربستان ضیافت ناهاری را برای رئیس‌جمهوری ترکیه برگزار کرد. همچنین، اردوغان در عربستان علاوه بر پادشاه سعودی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان نیز دیدار کرد و به بررسی مسائل منطقه پرداخت. هر چند جزئیات کاملی از مذاکرات میان این رهبران سیاسی منتشر نشده، اما باید منتظر ماند و دید که اردوغان با یازدهمین شریک تجاری خود یعنی عربستان چه سطحی از همکاری و سازش را در پیش خواهد گرفت.
دیدار اردوغان با امیر کویت با محوریت قطر و روابط دو جانبه
در ادامه سفر دو روزه خود پس از دیدار اردوغان با پادشاه سعودی‌ها، او و هیات همراهش روانه کشور کویت شدند. صباح الاحمد الجابر الصباح، امیر کویت، به همراه شماری از مسئولان برجسته این کشور در فرودگاه کویت از رئیس جمهور ترکیه استقبال کردند. اردوغان و امیر کویت در کاخ «دار السلوی» واقع در استان «حولی» به بررسی تقویت روابط دو جانبه و آخرین تحولات منطقه و بحران میان عربستان و متحدانش با قطر پرداختند. دو طرف همچنین درباره روابط دو جانبه، راه‌های تقویت آن، توسعه و گسترش چشم‌اندازهای همکاری در همه زمینه‌هایی که منافع دو کشور و دو ملت را فراهم می‌کند، به بحث وتبادل نظر پرداختند. دو رهبر همچنین به بررسی پرونده‌های مهم و مشترک و آخرین تحولات منطقه پرداختند. بر اساسا گزارش‌های منتشر شده، فضای دوستانه‌ای در مذاکرات میان دو طرف حاکم بود که روحیه تفاهم و صداقت را در روابط خوب و مستحکم دو طرف منعکس می‌کرد و تمایل دو کشور را در راستای تقویت همکاری میان کویت و ترکیه در همه زمینه‌ها نشان می‌داد.
سفر اردوغان به دوحه
در ادامه سفر دو روزه اردوغان به منطقه خلیج فارس و در آخرین ایستگاه، او و هیات همراهش وارد کشور قطر شدند. اردوغان در این ایستگاه با امیر قطر تمیم بن حمد آل ثانی دیدار کرد. بدون تردید، این سفر اردوغان با پیام خاصی برای کشورهای منطقه خلیج فارس همراه خواهد بود و در گام نهایی دیدار مقامات ترک و با دولت‌مردان قطری می‌تواند نوعی تاکید مجدد بر حمایت همه جانبه آنکارا از دوحه باشد. فارغ از این دیدار آنچه مورد توجه بود این است که قبل از حضور اردوغان در دوحه، امیر این کشور روز یک‌شنبه با یک مسئول نظامی آمریکایی به بررسی همکاری دفاعی و نظامی و نیز مبارزه با تروریسم پرداخت. به گزارش ایسنا، به نقل از خبرگزاری رسمی قطر، تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر با ژنرال جوزف فوتل، فرمانده نیروهای مرکزی آمریکا به بررسی همکاری دو جانبه و عملیات مشترک میان دو کشور در زمینه‌های مبارزه با تروریسم پرداخت. طی این دیدار دو طرف به بررسی روابط استراتژیک میان دو کشور دوست به ویژه در زمینه همکاری دفاعی، نظامی و حمایت و تقویت آن پرداختند. دو طرف قطری و آمریکایی درباره عملیات مشترک نیروهای مسلح قطر و همتای آمریکایی‌اش در زمینه مبارزه با تروریسم که هدفش حمایت از تلاش‌های میان دو کشور در جهت مشارکت برای برقراری امنیت و ثبات در منطقه است به بحث و تبادل نظر پرداختند.
مجموع این روند نشان می‌دهد که سفر اردوغان بیش از آنکه با انگیزه و هدف حل بحران قطر باشد؛ بیشتر به منظور تلاش برای تمکین کشورهای اسلامی به شخص رجب طیب اردوغان به عنوان برادر بزرگ‌تر مسلمانان بوده است؛ زیرا در شرایطی که سفارت اسرائیل در ترکیه تعطیل می‌شود و تنش‌های میان تل‌آویو و آنکارا شدت می‌گیرد، سفر اردوغان برای حفظ وحدت میان مسلمانان نوعی تلاش برای مرکزیت قرار دادن خود در میان رهبران جهان اسلام است. اردوغان و مقامات ترک می‌دانند که حل بحران قطر بسیار دشوار است؛ آ‌نچنان که عبدالباری عطوران، تحلیل‌گر برجسته مسائل جهان عرب می‌نویسد: «سفر رئیس‌جمهور ترکیه به برخی‌ازکشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت: میانجیگری اردوغان با میانجیگری‌های سابق تفاوتی نخواهد داشت، به‌خصوص اینکه آنکارا خود یک طرف این بحران قرار گرفته، مگر اینکه اردوغان کما فی سابق چرخش‌هایی در موضع‌گیری‌های خود داشته باشد.»

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما