آغاز فصل جدید مناسبات میان ایران با عراق

گزراش «روزان» از نشست‌های چند گانه مقام‌های سیاسی ایران و عراق‌؛

آغاز فصل جدید مناسبات میان ایران با عراق

2 مرداد 1396 16:14

دیدارها و توافقات دیروز –یک‌شنبه- میان مقام‌های سیاسی ایران و عراق را می‌توان نقطه‌عطفی در روابط میان دو کشور قلمداد کرد. سفر حسین جابر انصاری، معاون عربی و آفریقایی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برای دیدار و گفتگو با مسئولان عراقی، دیدار وزرای دفاع ایران و عراق با یکدیگر و امضای تفاهمنامه همکاری نظامی – امنیتی میان دو کشور، دیدار علی شمخانی رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران با وزیر دفاع عراق و نشست‌کمیته مشترک حقوقی و فنی ایران و عراق با حضور مدیران و کارشناسان ذی‌ربط دو کشور از جمله دیدارهایی بودند که می‌توانند آینده مناسبات میان دو کشور را تعیین کنند. 

گروه دیپلماسی: دیدارها و توافقات دیروز –یک‌شنبه- میان مقام‌های سیاسی ایران و عراق را می‌توان نقطه‌عطفی در روابط میان دو کشور قلمداد کرد. سفر حسین جابر انصاری، معاون عربی و آفریقایی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برای دیدار و گفتگو با مسئولان عراقی، دیدار وزرای دفاع ایران و عراق با یکدیگر و امضای تفاهمنامه همکاری نظامی – امنیتی میان دو کشور، دیدار علی شمخانی رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران با وزیر دفاع عراق و نشست‌کمیته مشترک حقوقی و فنی ایران و عراق با حضور مدیران و کارشناسان ذی‌ربط دو کشور از جمله دیدارهایی بودند که می‌توانند آینده مناسبات میان دو کشور را تعیین کنند. 
در واقع، آزادسازی موصل از کنترل نیروهای تروریست داعش آغاز فصلی جدید از حکومت و حاکمیت ملی برای کشور عراق بود. فصلی جدید که در دو بُعد می‌توان تغییرات ملموس آن را مشاهده کرد؛ یکی در فضای داخلی کشور عراق که به طور حتم تغییراتی جدی را در ساختار سیاسی و نظامی کشور عراق شاهد خواهیم بود و دیگری، در عرصه سیاست خارجی کشور عراق که به طور حتم تغییرات جدی اعمال خواهد شد. در این میان آغاز فصل جدید حکمرانی در عراق را می‌توان آغاز فصلی جدید در مناسبات میان تهران با بغداد نیز قلمداد کرد. حمایت قاطعانه ایران از کشور عراق در جریان مقابله با داعش، موجب شده که مقامات سیاسی بغداد خود را تا حد زیادی وامدار حمایت‌های قاطعانه تهران بدانند. از این رو در عراق پسا داعش به‌طور حتم می‌بایست منتظر بود تا فصل نو از مناسبات میان تهران و بغداد آغاز شود. در شرایط کنونی کشور عراق با موضوعاتی همانند کنترل امور در عراق پس از پایان داعش و موضوع استقلال اقلیم کردستان مواجه است و از این جهت در مرحله جدید به‌طور حتم نیازمند همکاری‌ها و حمایت‌های تهران است. زمانی این موضوع به وضوح احساس می‌شود که روند نشست‌های دیروز یک‌شنبه با دقت مورد بحث و بررسی قرار بگیرد.
دعوت رسمی از رئیس جمهور عراق برای حضور در مراسم تحلیف حسن روحانی
حسن جابری انصاری که هفته گذشته برای شرکت در پنجمین نشست کمیته مشترک سیاسی ایران و سوریه و بررسی آخرین تحولات منطقه و همکاریهای دوجانبه به دمشق سفر کرده بود، در آخرین ساعات روز شنبه هفته جاری دمشق را به مقصد پایتخت کشور عراق ترک کرد. معاون عربی و آفریقایی وزارت امور خارجه ایران در فرودگاه بغداد مورد استقبال سفیر کشورمان در عراق و مسئولانی از وزارت خارجه عراق قرار گرفت. همچنین، این مقام سیاسی کشورمان نشست‌های چندگانه‌ای را با مقام‌های سیاسی کشور عراق از جمله رئیس جمهور و وزیر امور خارجه این کشور داشت. 
به گزارش ایرنا، حسین جابری انصاری در تشریح جزئیات دیدارش با فواد معصوم اظهار کرد: «در این دیدار ضمن بحث و تبادل‌نظر در خصوص مهم‌ترین موضوعات منطقه و جهان، تبریک دکتر روحانی، رئیس جمهوری را به مناسبت پیروزی‌های اخیر عراق بر داعش و آزادی موصل ابلاغ کردیم. همچنین مجددا از آقای فواد معصوم برای حضور در مراسم تحلیف ریاست جمهوری که دعوت نامه رسمی آن قبلا ارسال شده است، دعوت به عمل آوردیم. همچنین، معاون خاورمیانه و آفریقایی وزارت امور خارجه کشورمان در خصوص سایر مسائل مورد بحث در این دیدار گفت، در این جلسه بر گسترش روابط میان دو کشور در حوزه های مختلف، به ویژه اقتصادی تاکید شد. او اضافه کرد، با توجه به اینکه عراق در مرحله‌ای تاریخی مهم بعد از داعش و در آستانه انتخابات پارلمانی قرار دارد، ضرورت همبستگی و وحدت ملی عراق در این مرحله نیز مورد تاکید قرار گرفت. جابری انصاری‌، اضافه کرد؛ دراین دیدار گزارشی از برگزاری کمیته مشترک سیاسی دو کشور و نیز نشست کمیته حقوقی و فنی مرزی برای پیگیری اجرای معاهده 1975 الجزایر را به آقای فواد معصوم ارائه کردیم. 
علاوه بر دیدار با فواد معصوم، معاون وزیر امور خارجه کشورمان با ابراهیم جعفری، وزیر امور خارجه عراق نیز دیدار کرد. جابری انصاری در این دیدار ضمن تبریک پیروزی های اخیر عراق در نبرد علیه تروریسم و آزاد سازی موصل، بر ادامه حمایت جمهوری اسلامی ایران از تلاش‌های مردم و دولت عراق برای ایجاد ثبات و آرامش در عراق جدید تاکید کرد. ابراهیم الجعفری نیز به نوبه خود ضمن برشمردن موفقیت‌های جدید عراق و ابعاد گسترده همکاری‌های ایران و عراق، اراده دولت این کشور برای توسعه هر چه بیشتر روابط دوجانبه را مورد تاکید قرار داد.
امضای یادداشت تفاهم همکاری‌های دفاعی- نظامی میان ایران و عراق 
افزون بر دیدارهای حسین جابری انصاری با مقام‌های سیاسی بغداد فصل نوی مناسبات میان ایران و بغداد را می‌توان در جریان سفر وزیر دفاع عراق به ایران ارزیابی کرد. به گزارش ایرنا، به دعوت رسمی سردار سرتیپ پاسدار حسین دهقان، وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران، سرلشکر عرفان محمود عبدالغفور عبدالله الحیالی، وزیر دفاع جمهوری عراق در صدر یک هیات دفاعی روز شنبه هفته جاری وارد تهران شد و دیروز یادداشت تفاهمی میان دو طرف امضا شد. مهم‌ترین بُعد اهمیت این سفر را می‌توان در امضای یادداشت تفاهم همکاری‌های دفاعی- نظامی میان دو کشور قلمداد کرد.  به گزارش اداره کل تبلیغات دفاعی وزارت دفاع در این یادداشت تفاهم آغاز طیف وسیعی از همکاریهای دفاعی- نظامی در حوزه های مختلف مورد توافق طرفین قرار گرفت. گسترش همکاریها و تبادل تجربیات در مبارزه با تروریسم و افراطی گری، امنیت مرزها و پشتیبانی‌های آموزشی ، لجستیکی، فنی و نظامی از مفاد این یادداشت تفاهم به شمار می‌رود. بر اساس این گزارش، پس از امضای یادداشت تفاهم همکاریهای دفاعی- نظامی میان وزرای دفاع ایران و عراق، طرفین در جمع خبرنگاران بر تعمیق و گسترش همکاریهای دفاعی میان دو کشور تاکید و اظهار امیدواری کردند: امید است تفاهمنامه مذکور بتواند همکاری‌های جدی‌تر، عمیق‌تر و فعال‌تری را رقم بزند. این یادداشت تفاهم همکاری نظامی و امنیتی را می‌توان یکی از مهم‌ترین تفاهمنامه‌های میان دو کشور دانست که در آینده می‌تواند نقشی بسیار مهمی را در مناسبات دو کشور داشته باشد. 
علی شمخانی: رویکردهای تجزیه‌طلبانه، بستری برای طمع‌ورزی دشمنان عراق است
علاوه بر نشست سرلشکر عرفان محمود عبدالغفور عبدالله الحیالی، وزیر دفاع عراق با مقام‌های نظامی کشورمان،  او با دریابان علی شمخانی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار و درباره آخرین تحولات منطقه و روابط دفاعی میان دو کشور گفتگو کرد. به گزارش ایسنا،‌ علی شمخانی در این دیدار با تجلیل از ایستادگی حماسی مردم، ارتش و نیروهای مردمی عراق در برابر تهدیدات گروه‌های تروریستی اظهار کرد: همکاری نزدیک میان کشورهای قربانی تروریسم در منطقه به منظور مقابله نظامی، امنیتی و فرهنگی با تروریسم، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر و عاملی بازدارنده در مسیر شکل‌گیری مجدد تروریسم و دخالت نظامی بیگانگان به بهانه مقابله با آنان خواهد بود. همچنین، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، وحدت سرزمین و یکپارچگی ملی در عراق را ضامن ثبات، امنیت و حفظ منافع همه اقوام و طوایف عراق دانست و گفت: رویکردهای تجزیه‌طلبانه می‌تواند بستری برای توسعه طمع‌ورزی دشمنان عراق و زمینه‌ساز ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در آینده این کشور باشد. ایراد این سخنان، تداومی بر مواضع اخیر مقام‌های ایرانی مبنی بر حمایت از حفظ وحدت و یکپارچگی کشور عراق است؛ زیرا در شرایط کنونی با مطرح شدن مسئله برگزاری استقلال از سوی حکومت اقلیم کردستان، بیش از هر زمان دیگری، بحث تجزیه کشور عراق مطرح شده است. در این زمینه بارها مقامات سیاسی ایران مخالفت خود را با این موضوع ابراز کرده و حمایت خود را از مواضع حکومت مرکزی اعلام کرده‌است. 
بررسی آخرین وضعیت مرز آبی ایران و عراق
علاوه بر نشست‌های امنیتی و سیاسی میان مقامات کشورهای یاران و عراق، دور جدید نشست‌های کمیته مشترک حقوقی و فنی ایران و عراق با حضور مدیران و کارشناسان ذی‌ربط دو کشور، دیروز یک‌شنبه در بغداد برگزار شد. به گزارش ایسنا، در این دور از گفتگوها که زیر نظر حسین جابری‌انصاری، معاون عربی و آفریقایی وزارت امور خارجه و نزار خیرالله، معاون وزارت خارجه عراق برگزار شد و تا فردا دوشنبه ادامه خواهد یافت، جمهوری اسلامی ایران با تیمی کامل از متخصصان سیاسی، حقوقی، نظامی، نقشه‌برداری، بنادر و کشتیرانی و طرف عراقی نیز با تیم مشابهی حضور یافته است. در این گفتگوها که به صورت دوره‌ای در تهران و بغداد برگزار می‌شود، آخرین وضعیت مرز رودخانه‌ای دو کشور در اروندرود منطبق با معاهده مرزی سال 1975 الجزایر، وضعیت کشتیرانی در این رودخانه مشترک و نیز راه‌های ارتقای همکاری‌ها به منظور بهره‌برداری از این آبراه مرزی در جهت توسعه و رونق اقتصادی دو کشور مورد بررسی و تبادل نظر قرار خواهد گرفت. مجموع این روند نشان می‌دهد که فصلی جدید از مناسبات میان ایران و عراق بعد از پایان افسانه داعش در این کشور در حال شکل‌گیری است که اساس آن بر همکاری متقابل دو طرف خواهد بود و می‌تواند تاثیری بزرگ را بر جایگاه منطقه‌ای کشورمان داشته باشد. 

احتمال وقوع جنگ میان ایران و عربستان در مرحله پساداعش وجود دارد
یوشکا فیتچر، سیاستمدار آلمانی که در تاسیس حزب سبزهای آلمان نقش اساسی داشت در مقاله‌ای تحت عنوان «فصل خونین خاورمیانه در مرحله پساداعش» نوشت: بعد از نابودی داعش خاورمیانه شاهد درگیری مستقیم عربستان سنی و ایران شیعه بر سر تسلط بر منطقه خواهد بود و این درگیری تا به امروز به صورت غیرمستقیم و نیابتی بود؛ اما این دو قدرت جهانی که در منطقه بسیار فعال هستند، این بار به وضوح اعلام کردند که این دو کشور درگیر هستند و آمریکا از عربستان حمایت کرد و روسیه از ایران. به احتمال زیاد این درگیری گسترش یابد و جایگزین جنگ با تروریست‌ها شود.
به گزارش ایسنا، فیتچر در این یادداشت نوشت: طبیعی است که هرگونه مقابله مستقیم نظامی با ایران باعث شعله‌ور شدن تمام منطقه و گسترده‌تر از تمام جنگ‌های پیشین خاورمیانه خواهد شد. علاوه بر این جنگ های عراق و سوریه و همچنین فعالیت تروریست‌ها ادامه‌دار خواهد بود.
عامل دیگری که باعث بی‌ثباتی منطقب خواهد شد، مسئله کردستان است. کردها ثابت کردند که علیه داعش هستند و با آن مبارزه کردند و می‌خواهند با نفوذ سیاسی و نظامی یک دولت مستقل تشکیل دهند؛ اما کشورهایی مانند ترکیه، سوریه، عراق و ایران مخالف این قضیه هستند؛ زیرا بر امنیت ملی آنها تاثیر خواهد گذاشت و چه بسا سبب وقوع جنگ شود. با توجه به اختلافاتی که میان ایران و عربستان به وجود آمده است، خاورمیانه در مرحله بعد در صلح و امنیت نخواهد بود.
واضح است که آمریکا پس از جنگ با عراق به این درک رسید که علی‌رغم قدرت نظامی زیادش توان پیروزی زمینی در خاورمیانه را نخواهد داشت و باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، نیروهای آمریکا را از خاک عراق خارج کرد. دونالدترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از عربستان و هم پیمانانش حمایت کرد و همیشه اظهاراتش علیه ایران بود و این یکی دیگر از عوامل به وجود آمدن بی‌ثباتی خواهد بود.
احتمال وقوع جنگی بزرگ در خاورمیانه به بیشترین حد خود رسید و امروزه اطراف متعددی با هم درگیر هستند و جنگ در سوریه و در منطقه ممکن است به یک جنگ جهانی تبدیل شود. نگران کننده‌تر از همه این است که دونالد ترامپ در سال 2013 پیش بینی کرده بود که آمریکا با ایران وارد جنگ خواهد شد و او در آن زمان تنها یک فرد ثروتمند بود و سعی می کرد وارد امور سیاسی شود و از طریق شبکه فاکس نیوز از جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، انتقاد می‌کرد؛ ولی او بعدا کاندیداتور ریاست جمهوری و سپس رئیس جمهور شد و اظهارات و سیاست‌های خصمانه‌اش علیه ایران قابل تامل است.
چیزی که وضعیت را بیش از پیش بد کرده است، دشمنی بی سابقه ایران و عربستان است و در 7 ژوئن 2017 گروهک داعش مرتکب حملاتی علیه پارلمان ایران و حرم امام خمینی (ره) شد و این اتفاقات بعد از تهدیدات صریح محمدبن سلمان، ولیعهد عربستان در اوایل می 2017 رخ داد. محمدبن سلمان گفته بود قبل از اینکه جنگ در عربستان رخ دهد، جنگ را به داخل ایران خواهیم برد و تمام ایرانیان از رهبری گرفته تا کوچک‌ترین مسئول، شک ندارند که عربستان در حملات اخیر تهران دست داشته است.
محمدبن سلمان، مهندس سیاست خارجه خصمانه عربستان علیه ایران به شمار می‌رود و این سیاستمدار مبتدی که هنوز به سن 32 سالگی نرسیده است، در 21 ژوئن به عنوان ولیعهد عربستان انتخاب شد و پادشاه آینده عربستان خواهد بود، همچنین او وزیر دفاع عربستان است و در امور اقتصادی نیز سمت هایی دارد. بعد از انتخاب بن سلمان به عنوان ولیعهد اسرائیلی‌ها خوشحال شدند و گفتند که این خبر خوبی برای اسرائیل و آمریکاست؛ اما دانیال شابیر و سفیر سابق آمریکا در اسرائیل آن را خطرناک وصف کرد و گفت که این انتخاب احتمال وقوع جنگ میان ایران و عربستان را بیشتر می‌کند.
از دیگر نمونه‌هایی که سیاست خطرناک حاکم جدید عربستان را نشان می‌دهد، شروط و مطالباتی است که برای کشور قطر گذاشتند تا تحریم را بردارند. از مهمترین این شروط قطع روابط دیپلماتیک با ایران است و بیشتر ناظران سیاسی تاکید کردند که قطع روابط دیپلماتیک با ایران یکی از شروط محوری است و این شرط تمام اصول بین المللی و قبل از همه چیز حاکمیت یک کشور را نقض می‌کند و این شرط در نوع خود بی سابقه است. شرطی که حتی در زمان صدام دیکتاتور عراق هم رخ نداد.

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما