دو کانون چالشی چینش کابینه

گزارش تحلیلی «روزان» از نگرانی اصلاح‌طلبان در مورد وزارت کشور و معرفی وزیر زن در کابینه

دو کانون چالشی چینش کابینه

1 مرداد 1396 13:41

تابستان داغ سیاست ایران، همچنان ادامه دارد. این روزها تکلیف دو دستگاه عظیم در کشور برای 4 سال آینده روشن می‌شود. از سویی رئیس‌جمهور روحانی با نزدیک شدن به روزهای پایانی دولت اول خود، درگیر گزینش همکارانش در کابینه دوم است و از سوی دیگر شهرداری تهران هم به‌زودی باید رئیس خود را بشناسد. 

گروه سیاسی- تابستان داغ سیاست ایران، همچنان ادامه دارد. این روزها تکلیف دو دستگاه عظیم در کشور برای 4 سال آینده روشن می‌شود. از سویی رئیس‌جمهور روحانی با نزدیک شدن به روزهای پایانی دولت اول خود، درگیر گزینش همکارانش در کابینه دوم است و از سوی دیگر شهرداری تهران هم به‌زودی باید رئیس خود را بشناسد. 
این روزها خواندن مصاحبه‌های جدید از نمایندگان مجلس و چهره‌های سیاسی و البته مشاهده کنایه‌ها و گاه فاش‌گویی‌های آنها در مورد ترکیب کابینه یکی از مهم‌ترین مشغله‌های فعالان و ناظران و تحلیلگران عرصه سیاسی ایران است. بخشی از این موضع‌گیری‌ها و گمانه‌زنی‌ها را باید به پای نگرانی‌ها و دغدغه سیاستمداران جناح‌های مختلف گذاشت و بخش دیگری را به حساب جریان‌سازی‌های رسانه‌ای و فضاسازی جناح‌های مختلف سیاسی و حتی افراد. 
در چنین فضایی البته تشخیص شایعه از خبر کار دشواری است. به‌خصوص آنکه رایزنی در مورد اعضای کابینه در عالی‌ترین سطوح صورت می‌پذیرد و البته بنا بر ماهیت آن معمولا خبری رسمی در مورد آن منتشر نمی‌شود. با این حال توالی خبرها و البته تطبیق مصاحبه‌ها و موضع‌گیری‌های رسمی می‌تواند تا حدودی به تشخیص صحت اخبار کمک کند و شمایی از وضعیت نیروها در میدان پر پیچ و خم و پیچیده تعیین مدیران عالی کشور را ترسیم کند.
نگرانی اصلاح‌طلبان
بر اساس آنچه گفته شد، می‌توان این طور نتیجه‌گیری کرد که جریان اصلاح‌طلبی این روزها در مورد ترکیب کابینه نگرانی بیشتری از خود نشان می‌دهد. چنین نگرانی البته از یک جهت کاملا طبیعی است. اصلاح‌طلبان در تمام چهار سال گذشته موتلف و متحد تمام قد دولت روحانی بوده‌اند و در پیروزی او در انتخابات 29 اردیبهشت هم نقش و تاثیری جدی داشته‌اند. طبعا آنها این روزها نگران مطالبات بدنه اجتماعی خود هستند که در ایام انتخابات در شعارها و برنامه‌های روحانی ظهوری جدی داشت و حالا باید در ترکیب کابینه هم لحاظ شود. در غیر این صورت توجیه تداوم ائتلاف با دولت روحانی برای بدنه اجتماعی و حتی سیاسی این جریان بسیار دشوار خواهد بود. 
اصلاح‌طلبان حضوری بسیار کمرنگ در سایر نهادهای حاکمیتی در ایران دارند و دولت مهم‌ترین عرصه  قابل دسترس برای این جریان است که بتواند به تعقیب دیدگاه‌ها و اهداف خود در عرصه مدیریت امور عمومی کشور بپردازند و بدیهی است که از این جهت هم دولت برای آنها مهم است.
با این حال نگرانی این روزهای اصلاح‌طلبان به نظر به شنیده‌ها و  خبرهای پشت پرده هم باز می‌گردد. امری که در چند روز گذشته چهره‌های مختلف اصلاح‌طلب و حتی اعتدال‌گرا را به واکنش واداشته است. 
وزارت کشور‌: کانون نگرانی‌ها
وزیر کشور دولت یازدهم یکی از بحث‌برانگیزترین وزرای کابینه بوده است. رحمانی فضلی در مدت زمان مدیریت خود در مورد تغییر مدیران میانی و پایین این وزارتخانه بسیار کند و بی‌میل عمل کرده است. باقی ماندن مدیران منصوب دولت احمدی‌نژاد در بسیاری از استان‌ها و شهرستان‌ها در تمام چهار سال گذشته مورد انتقاد اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان بوده است. در شهرستان‌های مختلف تغییر مدیران معمولا به عنوان نماد تغییر تلقی می‌شود و کنار گذاشته نشدن مدیران احمدی‌نژاد که قاعدتا زاویه گفتمانی جدی با دولت روحانی  دارند همواره یکی از انتقادات اصلی به دولت بوده است. 
رحمانی فضلی در شرایطی سکان هدایت این وزارتخانه را بر عهده گرفت که مجلس نهم با اکثریت کامل اصول‌گرا مشغول به کار بود. اصول‌گرایان تندرو در این مجلس بیش از صد نماینده داشتند و طیف نمایندگان مجلس هم حداکثر تا اصول‌گرایان میانه‌رو کشیده می‌شد. طبیعی بود که این اکثریت اصول‌گرا حساسیت بسیاری در مورد وزارت کشور داشتند. وزارتخانه‌ای که بار اصلی نقش سیاسی و مدیریتی دولت را بر دوش دارد. در آن زمان شنیده‌هایی وجود داشت که معرفی رحمانی فضلی بر اساس یک توافق صورت گرفته است. توافقی که بر اساس آن رحمانی فضلی وزیر کشور می‌شدکه در قبال آن رای مثبت اصول‌گرایان به چند وزیر دیگر جلب شود. گروهی در آن زمان علی لاریجانی رئیس مجلس را طرف توافق روحانی می‌دانستند. 
بعد از گذشت 4 سال و احتمالا با جدی شدن خبر ابقای رحمانی فضلی در وزارت کشور علی مطهری در مصاحبه‌ای بر وقوع این توافق صحه گذاشته است هر چند حرفی در مورد طرفین توافق نزده است. 
نایب رئیس مجلس گفته است‌: «نکته مهمی که معتقدم در این میان نباید مغفول بماند، این است که برخی اتفاقات ناخوشایندی که در تشکیل دولت یازدهم به وقوع پیوست، این بار نباید تکرار شود.»
مطهری در توضیح این نکته گفت: «در دوره قبل به نوعی معامله صورت گرفت و به رئیس جمهور گفته شد که فلان فرد را به عنوان وزیر معرفی کن تا ما کمک کنیم که آن سه وزیر مورد نظر شما هم رای بیاورند و در همین راستا وزیر کشوری معرفی شد که ما واقعا از عملکردش راضی نیستیم.»
این عضو فراکسیون امید مجلس، در بیان علت نارضایتی از عملکرد وزیر کشور گفت: «ما نیاز به آدم‌هایی با شخصیت استوار داریم. اگر یک وزیر کشور قوی داشتیم اعتبارنامه خانم خالقی را امضا می‌کرد و به مجلس می‌فرستاد و اجازه اقدام غیر قانونی به شورای نگهبان نمی‌داد یا در انتخابات اخیر ریاست جمهوری اجازه نمی‌داد که به بهانه عبور از ساعت 24 سه تا چهار میلیون نفر رای ندهند. اگر وزیر کشور قوی داشتیم استانداران قوی انتخاب می‌کرد و حوادثی مثل حادثه شیراز یا مشهد که استانداران تسلیم فشار شدند و بر خلاف قانون عمل کردند پیش نمی‌آمد.»
مطهری در این مصاحبه با صراحت لهجه خاص خود فشرده‌ای از برخی از مهم‌ترین انتقادات اصلاح‌طلبان به وزیر کشور را هم بر شمرده است. با توجه به روابط نزدیک میان مطهری و طیف راست میانه این اظهارات را شاید بتوان نشانه‌ای از عدم رضایت این طیف از وزیر کشور فعلی هم تلقی کرد. 
غلامرضا حیدری نماینده مردم تهران و عضو فراکسیون امید هم ترجیح داده است تعهد دو جانبه روحانی و اصلاح‌طلبان را یادآور شود‌: «رئیس دولت اصلاحات همواره حامی و پشتیبان روحانی بوده و اصلاح‌طلبان نیز تحت رهبری ایشان، علی‌رغم برخی نارضایتی‌ها و دلخوری‌ها با تمام وجود به میدان آمدند و از روحانی حمایت کردند.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرده است :«البته فراموش نکنیم همزمان با این حضور چشمگیر جریان اصلاحات که در حمایت از روحانی به میدان آمد، بخشی از اصول‌گرایان معتدل نیز حضور داشتند و اکنون نیز انصاف، عقل و تدبیر ایجاب می‌کند که آقای روحانی درعین حال که رئیس‌جمهوری همه ملت ایران است، به هر حال باید به حامیان اصلی خود که موجب پیروزی‌اش در انتخابات شدند، توجه ویژه داشته باشد و کسانی را برای حضور در کابینه انتخاب کند که مشی و رویکردشان در راستای این خواست و نگاه مردم باشد.»
عدم معرفی وزیر زن‌: 
اما دغدغه‌ها در مورد کابینه رئیس‌جمهور منحصر به وزیر کشور نیست. یکی دیگر از نگرانی‌های بسیار جدی این روزهای اصلاح‌طلبان احتمال عدم معرفی هیچ زنی از سوی رئیس جمهور برای سمت وزارت است. مطالبات زنان این روزها به یکی از مهم‌ترین مسائل در عرصه سیاسی و اجتماعی کشور مبدل شده است. در میان این مطالبات لزوم شایسته سالاری و توجه به توان مدیریتی زنان در سطوح عالی جایگاهی ویژه دارد. حضور وزیران زن نه تنها به دلیل پیش‌گفته که به عنوان نشانه‌ای از توجه دولت و شخص رئیس جمهور به مسائل زنان اهمیتی ویژه دارد. 
در حالی که در گذشته برخی مخالفت‌ها و تابوها در مورد این مسئله وجود داشت و رئیس دولت اصلاحات هم شاید به همین دلیل هیچ زنی را برای وزارت معرفی نکرد، محمود احمدی‌نژاد در دولت دوم خود سقف شیشه‌ای را شکست و زنان را به سمت وزارت برگماشت. 
در دولت اول روحانی و با توجه به شرایط ویژه کشور و مصائبی که محصول عملکرد دوران احمدی‌نژاد بود، روحانی بر لزوم گزینش چهره‌های با تجربه برای اداره کشور تکیه کرد و زنان را به کابینه راه نداد. این معضل اما در شرایط فعلی رفع شده است و مطالبه‌ای جدی برای حضور زنان در سمت وزارت شکل گرفته است. در گمانه‌زنی‌های اولیه سیاسی و رسانه‌ای هم نام شهیندخت مولاوردی برای وزارت آموزش و پرورش و الهام امین زاده برای تصدی وزارت دادگستری شنیده می‌شد، در روزهای اخیر گفته می‌شود که احتمال دادرد رئیس جمهور هیچ زنی را به مجلس معرفی نکند.
این مسئله هم از جمله عوامل نگرانی  متحدان اصلاح‌طلب رئیس جمهور بوده است و اساسا با توجه به دیدگاه‌های روحانی در مورد مسائل زنان و تاکید او بر توانمندی و لزوم برابری فرصت‌ها برای زنان و مردان توجیه چنین تصمیمی برای بدنه اجتماعی حامی روحانی هم بسیار دشوار خواهد بود. 
جسارت روحانی‌: نوشداروی نگرانی‌ها
حسن روحانی اما نشان داده است که سیاستمداری جسور و بسیار ریسک‌پذیر است. او که سال‌های طولانی در عرصه سیاست ایران حضور داشته است با چم و خم‌های سیاست ورزی در ایران آشناست و البته نشان داده است که مهارتی ویژه  در حفظ تعادل خود و دولتش در این فضا دارد. او در جریان رقابت‌های ریاست جمهوری دوره دوازدهم بیش از گذشته به گفتمان اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان نزدیک شد و احتمالا از اهمیت حفظ ائتلاف خود با این گروه آگاه است. امری که این روزها به نظر بار دیگر نیازمند جسارت رئیس جمهور است.   

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما