فرزندخواندگی؛ از مشکلات فرهنگی تا قانونی

فرزندخواندگی؛ از مشکلات فرهنگی تا قانونی

31 خرداد 1396 14:31

فرزندخواندگی اگرچه در دنیای غرب کاملا پذیرفته شده است، اما در ایران هنوز هم خانواده‌های زیادی با این موضوع غریبه هستند. مردم هنوز به خانواده‌هایی که فرزندخوانده گرفته‌اند و به کودکانی که به فرزندی پذیرفته شده‌اند، با یک چشم دیگر نگاه می‌کنند. علاوه بر مشکل فرهنگی، مشکلات قانون فرزندخوادگی هم در ایران وجود دارد. یکی از مهم‌ترین آنها تصویب قانونی است که ازدواج پدرخوانده با فرزندخوانده دختر را مجا ز می‌داند. 

مهدخت قویدل- فرزندخواندگی اگرچه در دنیای غرب کاملا پذیرفته شده است، اما در ایران هنوز هم خانواده‌های زیادی با این موضوع غریبه هستند. مردم هنوز به خانواده‌هایی که فرزندخوانده گرفته‌اند و به کودکانی که به فرزندی پذیرفته شده‌اند، با یک چشم دیگر نگاه می‌کنند. علاوه بر مشکل فرهنگی، مشکلات قانون فرزندخوادگی هم در ایران وجود دارد. یکی از مهم‌ترین آنها تصویب قانونی است که ازدواج پدرخوانده با فرزندخوانده دختر را مجا ز می‌داند. 
فرزندخواندگی در ایران و کشورهای اسلامی ‌مفهومی‌ جدید است که از غرب وارد شده. در نظام حقوقی اسلام، نسب از طریق ولادت مشروع ایجاد می‌شود؛ به همین دلیل از نظر فقهی، فرزندخواندگی به معنی ایجاد نسب واقعی نیست و خانواده فقط می‌توانند کودکی را به سرپرستی بگیرند. با فرزندخواندگی، آثار حقوقی پدر و مادری از جمله ارث و حرمت نکاح برای فرزند، ایجاد نمی‌شود. برای حل این مشکل، سال 1353 اولین قانون فرزندخواندگی در ایران تصویب شد. اخیرا تغییراتی در این قانون ایجاد شد و دختران مجرد هم می‌توانند کودکی را به سرپرستی قبول کنند. 
قانون حمایت از حقوق کودکان بی‌سرپرست و بد سرپرست که وضعیت فرزند خواندگی را مشخص می‌کند، سال 92 مورد بازبینی قرار گرفت. این بازبینی آثار مثبتی داشت؛ از جمله تسهیل شرایط فرزندخواندگی. البته بهزیستی چندان هم زیر بار اجرای این قانون جدید نمی‌رود و بندهای تسهیل کننده را در بسیاری از موارد نادیده می‌گیرد. رفتاری که باعث شده بسیاری از خانواده‌های بی فرزند، قید پدر و مادر شدن به این روش را بزنند و از مسیرهای دیگری از جمله خرید غیرقانونی نوزادان از مادران معتاد به دنبال صاحب فرزند شدن باشند. 
از ویژگی‌های قانون جدید این است که کودکان بدسرپرست را هم می‌توان به فرزندخوادگی واگذار کرد؛ در صورتی‌که در قانون قبلی شرط واگذاری، ناشناس بودن خانواده کودک یا در قید حیات نبودن پدر، مادر و جد پدری بود. با این حال این بخش از قانون هنوز در مسیر اجرا با مشکلات زیادی روبه‌رو است و بسیاری از کودکان بدسرپرست برای فرزندخواندگی واگذار نمی‌شوند. 
شاید به صراحت بتوان گفت مشکل عمده فرزندخواندگی در ایران به بحث کودکان بدسرپرست برمی‌گردد. اگرچه طبق قانون جدید امکان واگذاری سرپرستی آنها وجود دارد، اما در صورت پیدا شدن خانواده یا به اهلیت رسیدن پدر و مادر واقعی که دادگاه حکم سرپرستی را از آنها گرفته، بهزیستی می‌تواند سرپرستی کودک را از پدر و مادر جدید بگیرد. همین موضوع باعث شده تا کمتر کسی به این کودکان روی خوش نشان بدهد و یا حتی سراغ سرپرستی موقت آنها برود. 
 طبق آماری که رئیس سازمان بهزیستی اعلام کرده تنها 20 تا 25 درصد کودکان تحت حمایت این سازمان بدون سرپرست هستند و امکان واگذاری دائم آنها وجود دارد. بقیه این کودکان همگی بدسرپرست هستند و مجبورند سال‌ها در مراکز بهزیستی بمانند؛ چون کمتر خانواده‌ای به دلیل مسائل عاطفی و امکان جدایی، حاضر به نگهداری آنها می‌شود. موضوعی که قانون جدید فرزندخواندگی هم نتوانسته فکری به حال حل آن بکند. 
فعالان حقوق کودک سال‌هاست که منتظرند تا دولتی فکری به حال وضعیت سرپرستی کودکان بدسرپرست کند. کودکان کار و خیابان بخشی از این کودکان بدسرپرست هستند که مجبورند به دلیل ضعف قانون، کودکی‌شان را در بدترین شرایط ممکن به سر ببرند و تنها امیدشان اصلاح قانون سرپرستی است. 

 

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما