گام عملی آستانه 4 برای پایان بحران در سوریه

گزارش «روزان» از امکان اجرایی‌شدن و موفقیت طرح «ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه»‌؛

گام عملی آستانه 4 برای پایان بحران در سوریه

17 اردیبهشت 1396 14:1

گروه دیپلماسی: کنفرانس دو روزه آستانه 4 در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه هفته گذشته (13‌و‌14‌اردیبهشت) با مدیریت کشورهای ایران، روسیه و ترکیه و میزبانی کشور قزاقستان برگزار شد. در این نشست، نمایندگان حکومت مرکزی و گروه‌های معارض بشار اسد با یکدیگر رایزنی و گفتگو کردند. هر چند بخش بزرگی از نشست تحت تاثیر کارشکنی گروه‌های اپوزیسیون بود اما نتایج و بیانیه پایانی نشست چشم‌اندازی را مطرح کرد که به نظر می‌رسد بیش از هر زمان دیگری حل بحران سوریه ممکن شده است. در چهارمین نشست بین‌المللی آستانه به منظور حل بحران سوریه، سند «ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه» توسط جابری انصاری، لاورنتیف و اونال نمایندگان دولت‌های ضامن روند آستانه (ایران، روسیه و ترکیه) امضا شد. این موضوع واکنش‌های زیادی را در سطح جهانی در پی داشت و به نظر می‌رسد از آن می‌توان به عنوان نقطه عطفی برای حل بحران سوریه سخن به میان آورد.

****استقبال واشنگتن از توافق ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه
مهم‌ترین واکنش به نتایج نشست آستانه 4 را می‌توان از سوی دولت آمریکا دانست. وزارت امور خارجه آمریکا با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: روسیه، ایران و ترکیه در کنفرانس آستانه در تلاش برای کاهش خشونت در مناطق خاصی از سوریه به یک توافق دست یافتند. آمریکا با حضور استوارت جونز؛ قائم مقام معاون وزیر امورخارجه در این کنفرانس مشارکت داشت، ما در این مذاکرات یک شرکت کننده مستقیم نیستیم و در این مرحله نیز یک طرف توافق نیست. در این بیانیه تاکید شد:‌ «آمریکا از هر تلاشی که بتواند به طور واقعی خشونت در سوریه را کاهش دهد، ‌دسترسی بدون مانع کمک‌های بشردوستانه را تضمین کند، تلاش‌ها را روی مقابله با داعش و دیگر گروه‌های تروریستی متمرکز و شرایط برای یک راه حل سیاسی معتبر و قابل اعتماد فراهم کند، حمایت می‌کند.»
**** روسیه: مناطق کاهش تنش در سوریه به تفکیک معارضان از تروریست‌ها کمک می‌کند
رئیس هیات روسی در مذاکرات «آستانه» درباره سوریه اعلام کرد که ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه احتمالاً به معضل طولانی تفکیک معارضان سوریه از سازمان‌های تروریستی کمک می‌کند. «الکساندر لاورنتیوف» رئیس هیأت روسی در مذاکرات بین طرفین سوری در «آستانه» پایتخت قزاقستان اعلام کرد که مناطق کاهش تنش در سوریه می‌تواند به شکسته شدن مانع تفکیک‌سازی میان معارضان از تروریست‌های سوری کمک کند. او تصریح کرد: «به منظور بهبود کار (روی آتش‌بس سوریه)، روسیه طرحی را موسوم به مناطق کاهش تنش در سوریه، مطرح کرده است. ما معتقدیم که این طرح می‌تواند، مشکل طولانی جداسازی معارضان میانه‌روی سوریه از سازمان‌های تروریستی داعش و جبهه‌النصره  و همچنین کاهش میزان تقابل نظامی میان معارضان مسلح و نیروهای دولت سوریه کمک کند». لاورنتیوف ادامه داد: «ما در حال انجام امور هستیم و آمادگی داریم با معارضان مسلح سوریه ارتباط برقرار کنیم. شرکای ترکیه‌ای ما از زمانی که این ایده مطرح شده است که معارضان باید در مذاکرات شرکت کنند، با آنها همکاری دارند». در واقع، اگر معارضان معتقدند که مشکلاتی وجود دارد، باید این مشکلات رفع شود. بنابراین امیدواریم که عقل حکم فرما شود.»
*** ترکیه: ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه، 50 درصد بحران را حل می‌کند
علاوه بر آمریکا و روسیه، کشور ترکیه نیز واکنش مثبتی را به طرح ایجاد مناطق امن در سوریه داشت. در همین زمینه، «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرد که ایجاد مناطق کاهش تنش در «ادلب» و پنج منطقه دیگر در سوریه، 50 درصد درگیری منطقه‌ای را حل می‌کند. همچنین، وزارت امور خارجه ترکیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که امضای سند ایجاد مناطق عاری از تنش و درگیری در بخش‌هایی از سوریه توسط ایران، روسیه و ترکیه به عنوان کشورهای تضمین‌کننده آتش بس گامی مهم برای حل جنگ در سوریه است. با توجه به این رویکردهای مثبت از سوی قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای،«روزان» در گفتگو با دکتر صلاح‌الدین خدیو امکان اجرایی شدن و موفقیت طرح ایجاد مناطق کاهش تنش در سوریه را بررسی کرده است.
***ایجاد مناطق امن در عرصه میدانی قابلیت تحقق دارد
صلاح‌الدین خدیو، کارشناس مسائل خاورمیانه در ارتباط با ایجاد مناطق امن می‌گوید، واقعیت آن است که آمریکا و نماینده سازمان ملل استقبال محتاطانه‌ای را از ایجاد مناطق در سوریه داشته‌اند؛ اما باید به این نکته توجه داشت که سیاست‌‌های ترامپ نسبت به خاورمیانه مشخص نیست. موافقت ضمنی با ایجاد مناطق امن یا مناطق عاری از خشونت از سوی روسیه و ایران که در چند سال اخیر حامیان اصلی حکومت بشار اسد بوده و نیز ترکیه که نقش قابل توجه را در کنترل نیروهای معارض حکومت مرکزی دارد؛ زمینه بسیاری مناسب برای اجرایی شدن این طرح در عرصه میدانی و عینی است، چرا که هر کدام از این قدرت‌های ضمانت اجرایی شدن این طرح را پذیرفته‌اند.
علاوه بر این، روند تحولات میدانی به گونه‌ای است که نمی‌توان گروه‌های موثر و مشروع سوری را مخالف این طرح دانست. بخش عمده‌ای از این گروه‌های اپوزیسیون که در حال حاضر مخالف ایفای نقش ایران هستند، در آینده به واسطه اعمال نفوذ آنکارا، به احتمال زیاد با طرح مزبور همراه خواهند شد. در مجموع، ترکیه به عنوان کشوری که بیشترین آسیب را از بحران سوریه متحمل شده و روسیه در مقام کشوری که تداوم حضور نظامی و تحمیل هزینه‌های بیشتر اقتصادی را در راستای منافع خود نمی‌بینید؛ مصمم هستند که از هر طریق ممکن به بحران در کشور سوریه پایان دهند. بر خلاف گذشته که تمامی مذاکرات بعد عملی پیدا نمی‌کرد، اکنون به نظر می‌رسد مسکو و آنکارا طرحی را با توجه به واقعیات عینی اجرا خواهند کرد که در صورت هماهنگی دیگر طرف‌ها می‌تواند با موفقیت همراه باشد. علاوه بر این، بخشی از گروه‌های اپوزیسیون ایجاد 4 منطقه امن را در سوریه که قدرت آنها در این مناطق به رسمیت شناخته شود، به منزله کسب پیروزی و رسیدن به اهداف خود ارزیابی می‌کنند. از این رو، با طرح ایجاد مناطق امن موافق خواهند بود. به نوعی تحقق این امر، حمایت و پذیرش بین‌المللی آنها را در پی خواهد داشت و در مذاکرات آتی جایگاه آنها را توسعه می‌بخشد.
طرح ایجاد مناطق امن اقدامی پیش‌دستانه از سوی روس‌ها، برای در دست گرفتن ابتکار عمل است
صلاح‌الدین خدیو همچنین تاکید می‌کند که طرح ایجاد مناطق امن کنونی، با طرح موردنظر دونالد ترامپ برای ایجاد مناطق امن در سوریه، تا حدود زیادی متفاوت است. بر اساس طرح ترامپ که بخشی از آن در برخی پایگاه‌ها خبری منتشر شد در کشور سوریه چهار منطقه امن ایجاد می‌شد؛ یعنی در شمال، شمال غرب، شمال شرق و جنوب سوریه مناطق امن ایجاد می‌شدند، اما در عمل شاهد بوده‌ایم که این طرح هیچ‌گاه بعد عملیاتی به خود نگرفته است. با این وجود، در وضعیت فعلی طرح کنونی را که در آستانه 4 مطرح شده است، می‌توان تلاش روس‌ها برای مهار پیش‌بینی‌ناپذیری دونالد ترامپ دانست. بدین شرح که مسکو در اقدامی پیش‌دستانه قصد دارد ابتکار عمل را در عرصه میدانی در دست بگیرد. در پایان می‌توان به این امر اشاره داشت که مخالفان علاوه بر ضدیت با حضور و نقش ایران، یک پیش شرط دیگر را برای پذیرش طرح ایجاد مناطق امن در سوریه مطرح کرده‌اند، بر این مبنا که باید تمامیت ارضی سوریه حفظ شود. در واقع، آنها نگران آن هستند که ایجاد مناطق امن، به ویژه در استان حلب موجب انشاق سرزمینی در این کشور شود و به نوعی کردها بتوانند در سایه این طرح در مناطق شمال سوریه به خودمختاری دست پیدا کنند. با این وجود، به نظر می‌رسد که طرح ایجاد مناطق امن از امکان اجرایی شدن بسیار بالایی برخوردار است. 
*** سوتیتر- باعکس
صلاح‌الدین خدیو: ترکیه به عنوان کشوری که بیشترین آسیب را از بحران سوریه متحمل شده و روسیه در مقام کشوری که تداوم حضور نظامی و تحمیل هزینه‌های بیشتر اقتصادی را در راستای منافع خود نمی‌بینید؛ مصمم هستند که از هر طریق ممکن به بحران در کشور سوریه پایان دهند.
 
 
 
 
 

کلمات کلیدی
shareاشتراک گذاری

نظرات شما